Praam NE165

Praam NE165

Plaats: Nagele

Locatie: Palenweg

Maker:

materiaal: hout

Jaar: 18e eeuw


Beschrijving:

Tot de afsluiting in 1932 vormde de Zuiderzee een voortdurende bedreiging voor de schepen die op deze binnenzee voeren en de gebieden er rondom. Bij slecht weer zochten de schippers een schuilplaats bij Schokland, op de rede in de luwte van de Middelbuurt (Molenbuurt) of in de haven van Emmeloord. Tijdens de stormvloed van 14 en 15 november 1775 stuwde een zware noordwesterstorm, in combinatie met springtij, het water in de Zuiderzee tot een ongekend hoog niveau op. Schokland kwam onder water te staan en grote stukken land werden weggeslagen. Na deze ramp schreef Johan Herman Hering (1731-1794) een gedenkboek met de titel: Bespiegeling over Neêrlandsch waternood, tussen den 14den en 15den Nov. MDCCLXXV. Hering was sinds april 1774 meesterknecht van de Amsterdamsche Courant, een positie die te vergelijken is met die van hoofdredacteur. In de bespiegelingen schreef hij: "Wij zullen nu met Schokland eindigen, het welk in de maand september jongstleden, een verschrikkelijke brand heeft uitgestaan, en nu niet minder den waternood heeft ondervonden. Van de Vuurbaak is een gedeelte weggeslagen, met drie koebeesten en alle meubelen, hebben zig de vuurstoker met zijn familie, op de stukken en brokken van de oude kerk zoo goed zij konden geborgen, en aldaar 24 uuren zonder iets te nuttigen door gebragt. De zee heeft over het Eiland heen gespoeld, en een driemast schip, aan den Swartendyk gestrant, is over het Eiland heen gedreven, bij de vuurbaak. Het water heeft een voet diep gestaan in de kerk en predikants huis, doch dieper in de andere huizen die lager staan. Het paalwerk heeft zich beeter gehouden, dan men gedacht hadde. Voor Schokland is gezonken, een schip geladen met stokvis en planken, en het volk verdronken". 

Het schip verging aan de zuidwest zijde van Schokland en werd in 1954 bij het graven van een sloot op kavel NE 165 teruggevonden, vijftig meter ten noorden van het fietspad van de Palenweg naar de Schokker Zuidpunt. Het zeilschip lag met de boeg van het schip in de richting van de zuidpunt. Aan de bakboordzijde (linkerkant) bevond zich nog het complete zijzwaard. Van mast, zeil en dek is weinig tot niets teruggevonden. De lengte van het schip bedroeg ongeveer 19,50 m, de breedte 4,30 m. Mogelijk ging het hier om een Overijsselse praam. De algemene kenmerken van de praam waren aanwezig: geheel plat vlak, rechtopstaande stevens, geen zeeg, zeer breed boeisel en hoekige kimmen. De lading stokvis was nog aan boord. Stokvis was in de 17e en 18e eeuw volksvoedsel, dat ook veel gebruikt werd aan boord van de zeeschepen. Door het zouten en drogen van kabeljauw, koolvis of schelvis was de vis langer houdbaar. Na het vangen werd de vis schoongemaakt (gekaakt), vervolgens gezouten en op stokken gedroogd, vandaar de naam stokvis. Het drogen duurde 3 maanden. Voor de consumptie moest de stokvis eerst 24 uur in water geweekt worden om hem zacht te krijgen en al het zout eruit te spoelen. Stokvis was wel 3 jaar goed houdbaar.

Aan een schip moest regelmatig onderhoud gepleegd worden. In het wrak zijn verschillende werktuigen aangetroffen die met onderhoud te maken hebben zoals kwasten en een zware bijl. Naast deze vondsten werden in het scheepswrak onderdelen van de inventaris en uitrusting gevonden zoals aardewerken kookpotjes, een koperen kandelaar, enkele schoenen, tonnetjes en scheepsblokken. Daarnaast behoorde een elger of palingijzer tot de vondsten, een ijzeren vork met vijf lange tanden die de visser aan een stok over de bodem harkte of voortsleepte, in de hoop daarmee in de bodem ingegraven aal te vangen, die tussen de bladen van de elger geklemd raakte. Ook werd het bijna complete skelet van een mens geborgen. Bij het skelet werden 59 kledingknopen en laarzen gevonden van natuurlijk materiaal. Na het archeologisch onderzoek, waarbij het wrak is opgemeten en ingetekend, is de NE165 geruimd. De vondsten, inclusief het skelet, worden bewaard in het depot van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in Lelystad.

Kijk voor meer informatie op verganeschepen.nl 

Laatste Update maandag, 11 juni 2018