Boogbruggen stadsgracht

Boogbruggen stadsgracht
Boogbruggen stadsgracht Boogbruggen stadsgracht Boogbruggen stadsgracht Boogbruggen stadsgracht Boogbruggen stadsgracht Boogbruggen stadsgracht

Plaats: Emmeloord

Locatie: Stadsgracht

Maker: Directie Wieringermeer

materiaal: baksteen, beton

Jaar: 1952 - 1959


Beschrijving:

Het eerste stedenbouwkundig ontwerp voor Emmeloord dateert uit 1941 en is gemaakt door het architectenbureau Granpré Molière, Verhagen en Kok. Het Oudhollandse stadje, compleet met grachtjes en boogbruggetjes, was het ideaalbeeld van deze archtiecten. Van 1942 tot 1948 was ir. J.C. Pouderoyen als architect-stedenbouwkundige werkzaam bij de Dienst der Zuiderzeewerken. Hij werd belast met de verdere planvorming van Emmeloord. In een schetsontwerp uit het voorjaar van 1943 stonden Hollandse grachten die het langgerekte centrum moesten omsluiten. Eind 1943 verdwenen de grachten deels uit het ontwerp, voornamelijk omdat ze te duur zouden zijn. Vele plannen volgden. In 1947 werd de Planologische Commissie van de Directie Wieringermeer in het leven geroepen die samengesteld werd uit leden van de Dienst der Zuiderzeewerken, de Directie Wieringermeer, het ministerie van Verkeer en Waterstaat, de rijksdienst voor het Nationaal Plan, Staatsbosbeheer en enkele sociografen. In de commissie hadden ook M.J. Granpré Molière en P. Verhagen als stedenbouwkundig adviseurs zitting. In september 1948 ging de Planologische Commissie akkoord met het definitieve ontwerp voor Emmeloord. Uiteindelijk kreeg Emmeloord één gracht omdat die vanwege de riolering niet gemist kon worden. Op de plaatsen waar eerder grachten waren ingetekend, kwamen nu brede groenstroken, zoals aan de Espelerlaan. Als volgeling van Granpré Molière hield Pouderoyen vast aan de traditionele stedenbouw van de Nederlandse polderstad. De stadsgracht was een belangrijk stedenbouwkundig element omdat een Nederlandse stad zonder water in het stadscentrum nu eenmaal ondenkbaar was. De gracht met groene taluds, bomen en zorgvuldig ontworpen duikerbruggen verwijst naar de grachten en singels in de Hollandse watersteden, maar oogt niet als een echte stadsgracht omdat de waterspiegel erg laag ligt.

Over de stadsgracht, die evenwijdig loopt aan de oost-westas, liggen op enige afstand van elkaar vier boog- of welfbruggen met daarop aansluitende aflopende, met rodebaksteen beklede, vleugelmuren. Bij dit type brug ligt het vaste wegdek op één of meer bogen. In de bouwkunde wordt een boog veel toegepast, omdat het van nature een sterke constructie vormt. In het verleden was een boogconstructie vaak de enige manier om grote ruimten te overspannen. Het belangrijkste onderdeel van een boogbrug is het gewelf dat bij deze bruggen uit een betonnen duiker bestaat. Het beteft een tongewelf, een gewelf waarvan de dwarsdoorsnede vrijwel een halve cirkel is. 

De Pioniersbrug, de verbinding tussen de Korte Dreef en de Nagelerweg, is een betonnen duikerbrug met één boog. De frontmuren zijn bekleed met metselwerk. De brug dankt zijn naam aan de polderpioniers die in het oudste deel van Emmeloord in het arbeiderskamp woonden. De brug, die als laatste in oktober 1959 gereed kwam, verbindt de Korte-Dreef met de Kampwal, waar in de begintijd Kamp Emmeloord II stond waar alleen ambtenaren woonden. De Leeuwenbrug, aangelegd in het voorjaar van 1952, heeft een met metselwerk beklede frontmuur met twee bogen. De brug is vernoemd naar de vier stenen leeuwen die van 1952 tot 1964 op de Deel, aan het begin van het Lindenplantsoen op het kruispunt van de noord-zuidas en de oost-westas lagen. Voor het centrum van Emmeloord vond Poderoyen zijn inspiratie bij de oude Europese steden. Een omsloten plein met een vrijgehouden midden, een fotein en een standbeeld op de hoek. De indeling van de Deel ontleende Pouderoyen rechtstreeks aan het San Marcoplein in Venetië. Op het oostelijk trottoir van de Leeuwenbrug had hij een klassieke overdekte zuilengallerij, een loggia, gepland die echter nooit gebouwd is. De loggia had de kruising van de noord-zuidas over de singelgracht moeten markeren en had de tegenganger moeten zijn van het Leeuwenmonument. In het trottoir is de aangebrachte plattegrond echter nog steeds goed zichtbaar. Bron: 15 stappen rond de Poldertoren. De Geuzen- en Spaansebrug, met één boog, herinneren aan de Slag op de Zuiderzee, een uitvloeisel van de Geuzenopstand. Op 11 oktober 1573 werd de Spaanse vloot door de Watergeuzen, onderleiding van Admiraal Cornelis Dirkz. (1542 - 1583), burgemeester van Hoorn, verslagen. De Spaans bevelhebber, Maximiliaan van Hénin-Liétard Graaf van Bossu (1542 - 1587), werd samen met zijn mannen gevangen gezet in het voormalig weeshuis van Hoorn. In 1576 kwam Bossu weer vrij en koos de zijde van Oranje. De Geuzenbrug verbindt de Lange Dreef met het Cornelis Dirkzplein. De Spaansebrug is de verbinding tussen de Lange Dreef en de Bossulaan.

Laatste Update dinsdag, 29 augustus 2017