Schokland Werelderfgoed

Plaats: Schokland

Locatie:

Maker:

materiaal:

Jaar:

Beschrijving:

Het voormalig eiland Schokland steekt als een langgerekt lint uit boven het omringende polderlandschap. Met het droogvallen van de Noordoostpolder, in 1942, kwam het eiland “op het land” te liggen. Na het droogvallen volgt de afbraak van Schokland. De dijken worden opgeruimd. Vrijwel alle gebouwen worden afgebroken. Er wordt zelfs over gedacht om het eiland af te graven en te egaliseren. Zover is het echter nooit gekomen. Na de drooglegging zijn rondom het eiland veel archeologische en geologische vondsten gedaan. Eeuwenlang is de Zuiderzee gebruikt als één groot vuilnisvat. Schippers gooiden hun afval gewoon overboord. De bodemvondsten werden in de kerk op Middelbuurt bijeen gebracht. Er ontstond een prachtige collectie. In 1947 opent Museum Schokland de deuren voor het publiek. Hier komt de lange eiland geschiedenis weer tot leven.

Het voormalig Zuiderzee-eiland symboliseert de eeuwigdurende strijd van de Nederlanders tegen het water. Om die reden is, in 1995, Schokland als eerste archeologisch monument in Nederland, opgenomen op de lijst van cultureel wereldgoed van de UNESCO.

Tot in de Middeleeuwen maakte Schokland deel uit van het vasteland. Archeologische resten, daterend vanaf de Steentijd tot de Late Middeleeuwen, zijn er de stille getuigen van. Tot circa 1450 was Schokland nog door een veenrug met het vasteland verbonden en dus een schiereiland. Toen ook deze veenrug verzwolgen werd door de golven ontstond een eiland, dat later Schokland genoemd werd.

Schokland diende als golfbreker voor de dijken op het vaste land. Voor zeelui was Schokland een toevluchtsoord bij storm en een baken in de nacht.

Maar de zee werd steeds meer een bedreiging. De zeespiegel steeg. Met de Oostindiëvaarders komt de paalworm naar Nederland. Dit dier vreet zich door de palen van de houten zeewering, die als lucifershoutjes afknappen. De muur van houten palen waarachter men zich altijd veilig had gevoeld, blijkt opeens geen beveiliging meer tegen de zee. Bij stormrampen gingen terpen en dijken verloren. De bevolking moest zich terugtrekken op de terpen aan de oostkant. Zoals oude kaarten laten zien gaat de landafname tussen 1789 en 1850 zeer snel. De Schokkers leiden een onzeker en ongemakkelijk bestaan. In de nacht van 3 februari 1825 overviel een zware storm, samen met springtij het eiland. Schokland werd geheel overspoeld. De stormramp verwoestte 26 woningen en 86 huizen raakten onbewoonbaar. De bevolking werd steeds armer. Toch wilde de bewoners het eiland niet verlaten. De Nederlandse regering herstelt en onderhoud de zeewering. De Schokkers slagen er echter niet in hun welvaart te herstellen. In 1859 gaf Koning Willem III bevel tot ontruiming van het eiland. De huizen werden afgebroken en de bewoners gingen in de steden rond de Zuiderzee wonen.