Opvoergemaal Expansie

Plaats: Marknesse

Locatie: De Expansie

Maker: Waterschap Zuiderzeeland

materiaal: staal, beton

Jaar: 1998

Beschrijving:

Marknesse wordt doorsneden door twee vaarten. De Marknesservaart loopt van Marknesse naar Luttelgeest en behoort tot de hoge en de tussenafdeling van de Noordoostpolder. De Zwolsevaart loopt van de Voorst naar Emmeloord en maakt deel uit van de hoge, lage en tussenafdeling van de polder. De Marknessersluis in de Zwolsevaart vormt de scheiding tussen de lage en de hoge afdeling. Het dorp Marknesse bevindt zich in de tussenafdeling waar het streefpeil -5,00 m NAP wordt gehandhaafd. Het bedrijventerrein in Marknesse bevindt zich in de tussenafdeling waarvoor het waterpeil zich bevindt op -4,50 m NAP. 

In 1998 werd aan De Expansie in Marknesse een klein elektrisch gemaal gebouwd. Gemaal Expansie heeft als functie het bemalen van de tussenafdeling bij groter waterbezwaar op de lage afdeling. Het opvoergemaal brengt het overtollige regenwater dan van de tussenafdeling naar de hoge afdeling zodat dit waterbezwaar via gemaal Smeenge bij Kraggenburg uitgeslagen kan worden. Gemaal Expansie heeft 4 horizontale onderwaterschroefpompen met ieder een capaciteit van 45 m³ per minuut bij een opvoerhoogte van 0,50 m. De totale capaciteit bedraagt 180 m³, oftewel 180.000 liter water per minuut.

Bron: Waterschap Zuiderzeeland

Vispassage

Vissen willen tegen de stroom in trekken, vooral om voedsel en geschikte paaiplaatsen te vinden, maar konden bij gemaal Expansie niet verder. Het opvoergemaal veroorzaakte een onoverbrugbare barrière voor de vissen die van de Marknesservaart naar de vijver aan de Hamerslag widen zwemmen. In augustus 2025 is in opdracht van Waterschap Zuiderzeeland een vispassage in de Marknesservaart bij gemaal Expansie aangelegd. Gekozen werd voor een Smart Vislift, een ronde bak, waarin de vissen kamertje voor kamertje, als een soort wokkel omhoog kunnen zwemmen. De Smart Vislift onderscheidt zich van andere vispassages doordat hij automatisch zorgt voor de juiste stroomsnelheid in de vislift. Het instrument herkent elke vis en past de stroomsnelheid in de lift automatisch aan, zowel aan de soort als de migratieperiode. Zelfs de zwakste zwemmers en vissen die moeilijk migreren kunnen gebruikmaken van de vislift. De vislift heeft een camera waarmee de vissen niet alleen herkend worden, maar ook geteld kunnen worden. Eind oktober 2025 is de vispassage in gebruik genomen. De vislift moet ervoor zorgen dat de vissen hun natuurlijke route weer kunnen vervolgen. "Door wateren met elkaar te verbinden, kunnen vissen zich beter verspreiden, voortplanten en opgroeien. Dat is goed voor de visstand en voor de biodiversiteit en draagt bij aan het verbeteren van de waterkwaliteit" aldus Waterschap Zuiderzeeland.