De pionier

Plaats: Marknesse

Locatie: Breestraat

Kunstenaar: Hubert van Lith

Materiaal: brons

Jaar: 1977

Beschrijving:

In augustus 1942 trekken de eerste pioniers naar het barakkenkamp in 'dorp B', om het omliggende land te koloniseren en in cultuur te brengen. Iedere dag trokken zij de polder in om, met de hand, lange rechte afwateringsgeulen te graven en draineerbuizen te leggen. Met behulp van een mand die in een lange mast kon worden gehesen kon men van verre zien of het schafttijd was. In de Breestraat staat een standbeeld dat herinnert aan de dijkwerkers en pioniers. Een 'mini polder' omgeven door een basaltdijk. Op de dijk staat een stoer figuur. Deze levensgrote pionier beeldt in krachtige en eenvoudige lijnen de ondernemingsgeest en vindingrijkheid uit van de mannen die de Noordoostpolder leefbaar hebben helpen maken. Een polderwerker met zijn pet op het opgeheven hoofd, laarzen aan de voeten en de armen naast het lichaam. Op zijn gezicht een voldane uitdrukking. Achter het beeld symboliseert het schelpenpad in het grasveld de afwateringsgeulen die door de pioniers gegraven werden. Naast de replica van een houten barak staat de schaftpaal.

Alle dorpen in de Noordoostpolder kregen ter verfraaiing van hun dorp een kunstwerk. Het A.D. van Eckfonds verleende de opdracht voor een kunstwerk aan Hubert van Lith uit Edam. Hij maakte het beeld 'De pionier'. Voordat de kunstenaar de sculptuur in brons liet gieten heeft hij het beeld grof en los geboetseerd. Telkens opnieuw is de grote menselijke vorm met de boetserende handen en vingers gevolgd. Daarbij werd er materiaal toegevoegd of weggehaald, waardoor in het oppervlak een levendigheid tot stand kwam die afwisselend licht en schaduw tot gevolg heeft. We spreken dan van plasticiteit.

Op 16 juni 1977 is het kunstwerk onthuld door oud-landrost ir. A.P. Minderhoud. Bij de onthulling was ook de heer G. Lokken aanwezig, de eerste kampbeheerder van het kamp Marknesse. Het beeld stond, ten tijde van de onthulling, op een hoge sokkel voor het muurtje van de gracht tegenover de rooms-katholieke kerk. In 1981 werd 'De Pionier' verplaatst naar de Breestraat. Daar stond het, in een rond bloemperk, op de plaats waar nu de schaftpaal staat. In 2001 werd hij verplaatst naar zijn huidige plek.

Kunstenaar

Hubert Cornelis Maria van Lith is op 9 januari 1908 in Amsterdam geboren. Hij volgde zijn opleiding aan het Rijksinstituut voor tekenleraren in Amsterdam. Daarna studeerde hij aan de Rijksacademie in Amsterdam en had les van J.H. Jurres en J. Bronner. Van Lith was aquarellist, tekenaar, beeldhouwer en medailleur.
Hij is een klassiek geschoold kunstenaar en is als beeldhouwer autodidact. Hij woonde in Amsterdam in de Galerij van het Paleis voor Volksvlijt en aan de Kuinderstraat, in Blaricum en vanaf 1960 in Edam.  Van Lith heeft figuratieve portretten, figuren en reliëfs vervaardigd. Verder maakte hij veel monumentale werken, monumenten en een fontein. Hubert van Lith is op 14 november 1977 te Amsterdam overleden.

Werk van Hubert van Lith is te vinden in Rotterdam – Oorlogsmonument, Hoeksewaard – Oorlogsmonument, Monster – oorlogsmonument, Amsterdam – staand naakt, Eindhoven – Panta Rhei en in Marknesse – de Pionier.