Servatiuskerk

Servatiuskerk

Plaats: Rutten

Locatie: Plantsoenweg 41

Architect: Hendriks, v.d Sluys & v.d. Bosch

materiaal: baksteen, dakpannen, glas

Jaar: 1957-1958


Beschrijving:

Aan het eind van de zijbrink in Rutten staat de St. Servatiuskerk. De Rooms-Katholieke kerk werd in 1957 - 1958 door de Firma H. Mokveld uit Hilversum gebouwd naar een ontwerp van het Rotterdamse architectenbureau Hendriks, van der Sluys & van den Bosch. Zij deden dat in de Bossche-schoolvariant van het traditionalisme en hebben zich laten inspireren door de grote landbouwschu
ren in de polder. De architectuur is formeel met relatief zware detaillering en kleurgebruik. Opvallend zijn de rondbogige ramen met brede witte kozijnen. De in rode baksteen opgetrokken kerkzaal staat op een rechthoekig grondplan onder een met grijze pannen gedekt dak. Het schilddak springt in op de muur, waardoor een brede richel vrij komt te liggen. De lage aanbouw met plat dak heeft vierkante raampjes. Dwars op de kerk is een doopkapel aangebouwd.

De dienst der Domeinen eiste dat er bij elke kerk in de Noordoostpolder een toren gebouwd werd om het vlakke landschap wat meer reliëf te geven. De St. Servatiuskerk heeft een vierkante, vrijwel vrijstaande, toren met een open lantaarn die gevormd wordt door twee muurtjes met een dwarsbalk erboven. In de lantaarn hangt een 630 kilo zware luidklok met het opschrift: “Aan hen die wonen op de bodem van de zee, verkondig ik de diepte van Christus". In de klokkenstoel op de doopkapel hangt het angelusklokje, dat een gewicht van 130 kilo heeft. Het is de enige werkende angelusklok in de gemeente Noordoostpolder. Het angelus, voluit Angelus Domini oftewel de Engel des Heren, is een katholiek gebed dat traditioneel drie maal daags gebeden wordt. Het luiden van de klok herinnert de gelovigen eraan dat het tijd is om te bidden. Er wordt dan drie keer drie slagen geluid op de klok, die de drie weesgegroetjes representeren, waarna de klok een minuut of twee wordt geluid. Op het angelusklokje staat de inscriptie: “Ave Maria gratia plena Dominus tecum” wat in het Nederlands "Wees gegroet, Maria, vol van genade. De Heer is met U" betekent. De beide bronzen klokken zijn in 1958 door klokkengieterij Petit en Fritsen uit Aarle -Rixtel gegoten.

Oorspronkelijk zat er boven de hoofdingang een venster zoals elders in de kerkzaal. Na een actie onder de parochianen werd geld ingezameld voor een gebrandschilderd raam. Het glas-in-loodraam, dat gemaakt is door glazenier Jan Schoenaker (Roosendaal, 1923) uit Oldenzaal, werd in 1962 geplaatst. Op het figuratieve raam staat St. Servatius afgebeeld, de naamgever van de kerk. Servatius, ook wel Servaas genoemd, was in het midden van de 4e eeuw bisschop van Tongeren. Toen de Hunnen Tongeren dreigden binnen te vallen zou Servatius een pelgrimstocht naar Rome hebben ondernomen. Terwijl hij in Rome waakte en bad bij het graf van Petrus, kreeg hij een visioen waarin de apostel hem opriep de bisschopszetel van Tongeren naar Maastricht te verplaatsen. De naam Servatius is afgeleid van het Latijnse woord 'servare' met de betekenis "behouden, redden" en betekent dus "hij die redt".

Het Servatiusraam is gematigd expressionistisch vormgegeven. St. Servatius draagt een rode kazuifel over een lang wit onderkleed, een albe, en staat voor een blauwe achtergrond. Zijn hoofd wordt omringd door een nimbus. Servatius ontvangt uit handen van een engel de bisschopsmijter. Aan weerszijde van de schouders van St. Servatius prijkt in sierlijke letters zijn naam. Servatius heeft de kromstaf in de linkerhand en de Servatiuskerk in de rechter. De kronkelende draak aan zijn voeten is een verwijzing naar zijn strijd tegen de ketterij van het Arianisme, een stroming die de goddelijkheid van Christus ontkende.

Het koor stond in het begin op de plaats waar nu de sacristie is. In 1986 is tussen de bogen een schildering aangebracht; een drieluik gemaakt door Kunstenaar Gerrit Pasman (Lochem 1955).

Architecten

Johannes Petrus Leonardus (Jan) Hendriks werd op 27 augustus 1895 in Rotterdam geboren. Na de Ambachtsschool volgde Jan Hendriks de avond- en dagcursus van de Rotterdamse Academie van Beeldende Kunsten en Technische Wetenschappen en werkte bij de architecten Buskens en Meischke & Schmidt.

In 1924 won J.P.L. Hendriks de Prix de Rome voor de Schone Bouwkunst, de oudste en meest genereuze prijs voor talentvolle kunstenaars en architecten in Nederland. Van de gewonnen studiebeurs ging hij samen met zijn vriend Wim N. van der Sluys (1897 - 1972) op studiereis in Zuid-Duitsland en Italië. Teruggekeerd in Rotterdam begon Hendriks in zijn woonhuis een eigen architectenpraktijk. Vanaf 1928 begonnen de grote opdrachten te komen: kerken, winkels, scholen, woningen. In 1939 vormde Hendriks samen met zijn vriend Van der Sluys en zijn zwager Lex A. van den Bosch (1908 - 2002) een architectenmaatschap. Het architectenbureau Hendriks, Van der Sluys & Van den Bosch realiseerde na de oorlog vele gebouwen in Rotterdam. Het werk van het bureau evalueert meer en meer van traditionalistische katholieke baksteenarchitectuur naar een verzorgd modernisme.

Jan Hendriks overleed op 8 augustus 1975 op 79-jarige leeftijd in Rotterdam

Laatste Update dinsdag, 28 februari 2017