Schakel

Plaats: Lelystad

Locatie: Markerwaarddijk

Kunstenaar: Henk de Koning

Materiaal: basalt

Jaar: 1976

Beschrijving:

Op 4 september 1975 ging de laatste hap keileem in het sluitgat in de dijk tussen Enkhuizen en Lelystad. Hiermee werd het Zuiderzeeproject afgesloten. Die dag plaatste ZKH prins Claus een sluitsteen (hectometerpaal 68.3) met daarop de tekst:

De bouw van de 26 kilometer lange dijk startte al in 1957, maar werd in 1958 weer stilgelegd vanwege geldgebrek. De overheid besloot eerst door te gaan met Zuidelijk Flevoland. Pas in 1963 werd de bouw van de dijk tussen hervat. Het dijklichaam tussen Lelystad en Enkhuizen werd tijdens de aanleg de 'Houtribdijk' genoemd, naar een in de omgeving aanwezige ondiepte. De Houtrib werd gebruikt als vaargeul tussen de ondiepere gedeelten Enkhuizerzand en de Val van Urk. In 1977 heeft het toenmalig bevoegd gezag, landdrost Han Lammers van het  Openbaar Lichaam Zuidelijke IJsselmeerpolders, de naam Markerwaarddijk officieel vastgesteld. Rijkswaterstaat hanteert nog steeds de naam 'Houtribdijk'. Oorspronkelijk was deze dijk bedoeld als onderdeel van de ringdijk voor de inpoldering van de Markerwaard, maar in 2003 is definitief besloten dat deze polder niet wordt aangelegd. Omdat de Markerwaardpolder er nooit is gekomen, klopt de naam 'dijk' eigenlijk niet. Een dijk is een waterkering met land erachter. In dit geval worden de watergebieden IJsselmeer en Markermeer van elkaar gescheiden en daarmee gaat het om een dam.

Op 14 december 1976 opende prins Claus de Markerwaarddijk. Om kwart over twaalf schoot hij met een antiek kanon een bres in een poort aan het begin van de dijk bij Enkhuizen. De opening van de dijk Enkhuizen-Lelystad voor het verkeer was daarmee een feit. Bij Trintelhaven, het voormalige werkeiland ongeveer halverwege de dijk, onthulde de prins het monument 'Schakel', dat bedacht is door Henk de Koning en door dijkwerkers gebouwd uit dezelfde basaltblokken die ze eerder bij de aanleg van de dijk hadden gebruikt. Het monument symboliseert de verbinding (schakel) tussen West- en Oost-Nederland. De Markerwaarddijk vormt de schakel tussen het oude- en het nieuwe land.

Voor wie van cijfers houdt: Het dijklichaam is vervaardigd met 37 miljoen ton zand en 2,2 miljoen m³ keileem. Bijna 600.000 m² aan kraagstukken werd gebruikt en 358.000 ton stortstenen. Voor de glooiing van bazaltzuilen werd 152.000 ton verwerkt evenals 62.500 m³ gebitumeerd zand en 75.000 m³ steenslagasfalt beton. Met de aanleg van de dijk en weg was een bedrag van 272 miljoen gulden gemoeid, hierbij zijn de bouw van 2 sluizen en een vrij van de autoweg liggend fietspad inbegrepen. 

Kunstenaar

Henk de Koning is in 1939 geboren. Van huis uit was hij cineast, maar tevens ontwerper bij Zuiderzeewerken. De Koning ontwierp boekomslagen, nota's en brochures en maakte films over alles wat met de Zuiderzeewerken te maken had. Ook kreeg hij opdracht om het trappenhuis in het gebouw Waterwijzer in Lelystad (gesloopt 2012) te beschilderen. In het monumentje op de Afsluitdijk is een schildering van zijn hand te vinden. In 1999 stierf Henk de Koning op 60-jarige leeftijd.