Sluitsteen

Plaats: Espel

Locatie: Westermeerdijk

Kunstenaar: Ed Hoornik

Materiaal: graniet

Jaar: 1996

Beschrijving:

Voor de inpoldering van de Noordoostpolder kwamen er zowel bij Lemmer als op Urk grote werkhavens voor de 25 km lange westelijke polderdijk. Een dijk die in het kalme IJsselmeer voorspoedig groeide. Op 3 oktober 1939 hield Urk op een eiland te zijn. Om 14.44 uur kon dit dijkvak onder sirenegeloei worden gesloten. Toen werd het laatste gat in de dijk naar Lemmer, ongeveer 8 km van Urk, met een sluitsteen gesloten. Burgemeester G. Keijzer van Urk en burgemeester M. Krijger van Lemsterland drukten elkaar bovenop het sluitgat de hand. Van het ene op het andere moment maakte Urk deel uit van het vaste land en was het eiland Urk 'gevallen'.

Johan Hendrik Mastenbroek, Het laatste schepje, Zuiderzeemuseum Enkhuizen

Om stil te staan bij het 10-jarig bestaan van de Provincie Flevoland werden in de zomer van 1996 uiteenlopende kunstprojecten in de buurt van de sluitpunten geplaatst. De vier sluitpunten in de dijken van Flevoland zijn die punten waar de dijken als laatste gedicht zijn en dus van grote betekenis voor het ontstaan van de polder. Zowel schrijvers als beeldend kunstenaars werkten aan het project Dijkwacht mee. Op de plaatsen waar sluitstenen zijn gelegd en de dijken werden gedicht werden ze opnieuw “gedicht” met woorden van dichters.

Op de Westmeerdijk, nabij Creil vind je op een granieten tafel het gedicht het Nieuwe land van Ed Hoornink  uit: "De elf provincies en het nieuwe land"

de meeuw, die vroeger over het water vloog,

verwondert zich: hier viel de aarde droog

vergane schepen rusten in mijn koren.

ik ben nieuw land; ik ben maar pas geboren.

Een trap van basaltblokken leidt naar de plek waar in 1939 de dijk gesloten is. Daar is de nieuwe sluitsteen geplaatst.

Ook in Schokkerhaven, Lelystad en Zeewolde zijn gedichten van respectievelijk Remco Campert, Jan Wolkers en Marga Minco te vinden. De beeldend dichters lieten zich inspireren door het ontstaan, de natuur en de cultuur in de provincie. De beeldende kunstprojecten waren van tijdelijke aard.

Dichter

Ed Hoornik werd op 9 maart 1910 in Den Haag Geboren. Na 3 jaar medicijnen gestudeerd te hebben voelde hij zich toch meer aangetrokken tot het schrijven. In 1936 debuteerde hij met de dichtbundel “het keerpunt”. Van 1933 tot 1942 was hij als journalist verbonden aan het ‘Algemeen Handelsblad’. In 1942 werd hij in verband met illegale praktijken gevangen genomen en bracht hij 3 jaar door in de concentratiekampen Buchenwald en Dachau. Na de oorlog was hij redacteur bij Vrij Nederland. Zijn werk kwam geheel in het teken te staan van de confrontatie met de dood, die hij tijdens de oorlog van nabij had meegemaakt. Ook het schuldcomplex, dat hij als overlevende had, is een terugkerend thema in zijn werk.

Ed Hoornik is twee maal getrouwd geweest. De tweede maal met de schrijfster Mies Bouwhuys. Hij is vader van de romanschrijfster Eva Hoornik en schoonvader van J. Bernlef en dichter K. Schippers.

Op 1 maart 1970 is Ed Hoornik in Amsterdam overleden.