- klei
- Klei is een natuurlijk, kneedbaar materiaal. Klei wordt gewonnen uit rivierslib. Door het water dat erin zit, is klei kneedbaar. Je kunt het makkelijk vervormen. Bij het drogen krimpt de vorm ongeveer 10 procent. Na het drogen kan de klei gebakken worden.
- klezoorverband
- Een metselverband of steenverband is de manier waarop of het motief waarin de stenen zijn gemetseld. Het klezoorverband of klezorenverband is een variant op het halfsteensverband. Bij het klezoorverband verspringen de lagen niet een halve steen maar slechts een klezoorlengte, een kwart van een metselverband oftewel de lagen overlappen elkaar over de lengte van 3/4 steen. In klezoorverband kunnen de stootvoegen op verschillende manieren worden verwerkt. Ofwel de stootvoegen lopen min of meer verticaal ('staande tand') ofwel ze lopen trapsgewijs naar beneden ('vallende tand'). Bij staand klezoorverband, of klezoorverband met ‘staande tand’ verspringen de lagen een klezoorlengte die om de andere laag weer terug verspringt. Het is ook mogelijk om de lagen steeds in één richting te laten verspringen. Dan ontstaat het klezoorverband met ‘vallende tand’ of muizentrapje.
- kobalt
- Serpentijn is een verzamelnaam voor steensoorten die alleen in Zimbabwe voorkomen. Ze worden aan de oppervlakte van de aarde gevonden en uitgehakt. De naam kobalt wordt door de Zimbabwaanse kunstenaars gebruikt om paarse en groene serpentijn aan te duiden. Soms heeft de steen bruin/oranje markeringen. Kobalt is een middel harde steensoort die in Guruye gewonnen wordt.
- kogge
- Kogge is een verzamelnaam voor schepen met een ronde scheepsvorm met een overnaads gebouwde scheepshuid. De kogge is het eerste echte internationale handelsschip en werd aan het begin van de 12e eeuw door de Hanze geïntroduceerd. Het middeleeuwse zeeschip heeft een hoge voor- en achterkant en is voorzien van een kasteel. Het had meestal één mast en kon ook roeiend varen. Er bestonden grote en kleine koggen variërend van 15 tot 30 meter, voor de langere of de korte afstand.
- Koningslinde
- De Koningslinde is een boom die bij een inhuldiging of jubileum van een vorst is aangeplant. De Koningslinde heet officieel Tilia europaea Pallida en is een variëteit van de Hollandse linde.
- koper
- Koper is een half-edel metaal. Door het zachte metaal te bewerken krijgt het koper een andere vorm. Voorbeelden van koperbewerkingen zijn: snijden (met een brander), buigen, hameren, drijven, felsen en solderen.
- kopgevel
- Bij vrijstaande gebouwen worden de gevels aan de korte kant van het gebouw kopgevels genoemd. Kopgevels zijn veelal hoger dan breed. De gevels aan de lange kanten worden de langsgevels genoemd. In een huizenrij worden de eerste en laatste gevel aan weerszijden van de rij kopgevel genoemd.
- koppenverband
- Het koppenverband bestaat uit lagen met alleen maar koppen (de korte zijde van de baksteen).
- kruisverband
- Een metselverband is een systeem waarin bakstenen worden gelegd met als doel een sterke muur te krijgen. Bij een kruisverband wordt een laag strekken (lange smalle zijde van de baksteen) afgewisseld met een laag kopen (korte smalle zijde). De strekken liggen niet boven elkaar maar verspringen een halve steen.
- kunst in opdracht
- Kunst in opdracht is de tegenhanger van autonome kunst. De kunstenaar krijgt een opdracht en voert deze in samenspraak met de opdrachtgever uit.
- kunstwerk
- Een kunstwerk in artistieke zin is een object dat is gemaakt door een kunstenaar en als kunst bedoeld is. Een schilderij, een foto, een beeldhouwwerk en een video-installatie kunnen allemaal onder de noemer kunstwerk vallen. Maar een kunstwerk in bouwkundige zin is een door mensenhanden gemaakt, niet voor bewoning bestemd, bouwwerk. Daarom wordt bijvoorbeeld een brug, aquaduct, sluis of wildwissel ook wel een civiel kunstwerk genoemd.
- kwadrantenmethode
- De kwadrantenmethode wat wil zeggen dat een schip tijdens de opgraving in vier kwadranten onderzocht wordt. Op deze wijze is het mogelijk door het uitsparen van dammen grond de bodemopbouw binnen het schip te bestuderen. Door het graven van sleuven opzij, voor en achter het schip kan men het verloop van de grondlagen volgen. De kwadrantenmethode is een door Prof. Dr. A.E. van Giffen, directeur van het Biologisch-Archeologisch Instituut in Groningen, ontwikkelde opgravingsmethode waarbij de plek van archeologisch onderzoek in zowel verticale als horizontale sleuven wordt afgegraven. Op deze manier wordt een maximum aan gegevens verkregen met een minimale verstoring. Tot die tijd werd een vindplaats in zijn geheel, laag voor laag, afgegraven, maar door de nieuwe methode bleef een deel van de vindplaats onaangeroerd bewaard. Hierdoor kunnen de vele te onderscheiden afzettingslagen gedateerd worden. Bij de aangepaste kwadrantenmethode blijven damprofielen in de langs- en dwarsrichting van het schip staan.
- land art
- Land art is de algemene benaming voor ingrepen in of toevoegingen aan het bestaande landschap door kunstenaars oftewel een kunstwerk van een landschap door aanbrengen van (minder) realistische veranderingen.
- landdrost
- Een landdrost, drost of drossaard was een Nederlands bestuursambtenaar die een bepaald gebied bestuurde. De polders van het Zuiderzeeproject werden na het droogvallen nog niet meteen gemeentelijk ingedeeld. De leiding van de polders werd aan één persoon opgedragen die de titel van landdrost kreeg. De landdrost oefenden de bevoegdheden uit die in een normale gemeente behoorden tot de taken van de gemeenteraad, wethouders en de burgemeester. Tot aan de gemeentewording was de landdrost de enige bestuurder. De lokale volksvertegenwoordiging heette 'adviesraad' en was de rechtsvoorganger van de latere gemeenteraad. Volgens de wet bracht de adviesraad slechts advies uit.
- langsgevel
- Bij vrijstaande woningen worden de gevels aan de lange kant van het gebouw de langsgevels genoemd. Deze gevels zijn meestal niet voorzien van een lijst of een top. Ook de lange zijde van een geheel bouwblok wordt vaak langsgevel genoemd. De gevels aan de korte kanten worden de kopgevels genoemd.
- lantaarn
- Lantaarn is in de bouwkunst de benaming voor een min of meer open bekroning op een grote koepel en voor de bovenste opengewerkte geleding van een toren, meestal achthoekig.
- lassen
- Lassen is een techniek om twee metalen delen van eenzelfde soort blijvend met elkaar te verbinden. Dit gebeurt door het metaal erg warm te maken zodat het smelt. Op de plaats waar de twee delen aan elkaar zijn vastgemaakt, blijft de lasnaad zichtbaar.
- LED-verlichting
- LED staat voor “Light Emitting Diode” en betekent lichtemitterende diode in het Nederlands. Het is een elektronische lichtbron die, in tegenstelling tot de gloeilamp, geen gebruikt maakt van verbranding. LEDs verbruiken weinig energie, produceren weinig warmte en gaan lang mee. Bovendien kunnen ze van kleur veranderen.
- legering
- Een legering is een mengsel van (meestal) verschillende metalen. Hierdoor worden de eigenschappen van het materiaal verbeterd, bijv. bescherming tegen corrosie (roest).
- lessenaarsdak
- Een lessenaarsdak is een dak bestaande uit één hellend dakvlak.
- lisenen
- Lisenen zijn in de bouwkunst verticale enigszins uit de muur vooruitspringende banden. Door het gebruik van lisenen wordt een muur in vlakken verdeeld. Lisenen hebben geen constructieve functie maar hebben een uitsluitend decoratieve functie.
- loggia
- Een loggia is een open ruimte of galerij, door zuilen of pilaren gedragen. De loggia is soms voorzien van een borstwering of balustrade. Tegenwoordig noemt men een balkon dat binnen het dakvlak valt ook wel een loggia.
- Lucifer
- Het woord Lucifer komt uit het Latijn en betekent lichtbrenger. In de Griekse mythologie is Lucifer de Morgenster. Hij behoorde tot de kinderen die uit het huwelijk van sterrengod Astraios met de godin van de dageraad Eos voortkwamen. Maar vanwege het mooie uiterlijk werd de Morgenster in de Romeinse tijd naar Venus (Grieks: Afrodite) genoemd. In de Romeinse mythologie is Lucifer de figuur die het vuur symboliseert. In de Middeleeuwse theologie werd de naam Lucifer toebedeeld aan de opperste der engelen, die na de val der engelen, nadat ze tegen God in opstand waren gekomen, de vorst der duivels werd.
- lyra
- De lyra of lier is een muziekinstrument dat uit het Oude Griekenland stamt waar het een begeleidingsinstrument voor dichters was. De lier heeft zeven snaren (soms 1 of 2 meer), die zowel met de vingers als met een soort plectrum bespeeld worden.
- makelaar
- Een makelaar is de meestal wit geschilderde versieringen op de daklijst van een huis. Het woord "makelen" betekent verbinden en dat is wat de makelaar doet. Hij verbindt de twee planken die bij de nok samenkomen.