Glas-in-loodraam N.V. Gorter

Glas-in-loodraam N.V. Gorter
Glas-in-loodraam N.V. Gorter

Plaats: Nagele

Locatie: Ring 23

Kunstenaar: gesigneerd t h

Materiaal: glas-in-lood

Jaar: 1953

Beschrijving:

Voor één van de ramen van het ingangsportaal van Museum Nagele hangt een glas-in-loodraam dat afkomstig is uit het eind 20e eeuw gesloopte pand van N.V. Gorter aan de Kampwal 50 in Emmeloord. Simon Gorter (1871-1968) vestigde zich in 1899 als zelfstandig smid in Roodeschool. Het bedrijf breidde zich uit tot een landbouwsmederij, een garage en machinefabriek. Later kwam daar nog een garage in Delfzijl bij. De firma Gorter zag ook kansen in de nieuwe Noordoostpolder. Hiervoor werd in juli 1951 in Emmeloord een N.V. opgericht, met Siewert Gorter (1907-1975) als directeur. Van vrije vestiging in de polder was geen sprake. Net als vrijwel alle nieuwe polderbewoners werden ook ondernemers die een bedrijf wilden starten geselecteerd. De Directie Wieringermeer, die verantwoordelijk was voor de sociaal-economische opbouw van de Noordoostpolder, bepaalde welke personen en bedrijven werden toegelaten. Siewert Gorter kwam door de strenge selectieprocedure en kreeg een vestigingsvergunning voor een garagebedrijf annex landbouwmechanisatiebedrijf en smederij in Emmeloord. In 1952 werd de firma N.V. Gorter tijdelijk gehuisvest in een houten barak op de hoek van de Bouwerskamp en de Nijverheidsstraat. 

Begin 1953 werd gestart met de bouw van de nieuwe garage en het landbouwwerktuigenbedrijf van N.V. Gorter aan de Kampwal. Op 18 december van dat jaar werd het pand officieel geopend door ir. A. P. Minderhoud, plaatsvervangend directeur Directie Wieringermeer en hoofd van de sociaal-economische afdeling van deze dienst, die belast was met de zorg voor de sociale maatregelen, de stichting van bedrijfsgebouwen, de inrichting en bebouwing van dorpskernen, de kolonisatie, de uitgifte van gronden en de administratie en het financieel beheer. Het garagecomplex had een oppervlakte van 48 x 28 meter en zou nog uitgebreid worden met 2 gebouwen. De totale bouwkosten kwamen uit op ongeveer een half miljoen gulden. N.V. Gorter was met 45 werknemers destijds al een grote werkgever in Emmeloord. Namens het personeel werd tijdens de openingsplechtigheid een kleurig, gebrandschilderd raam aangeboden. Het vierkante raam was geplaatst naast de deur van de directiekamer. De voorstelling vertelt het verhaal van de geschiedenis van de Noordoostpolder en de plaats van de firma Gorter daarin. Het glaskunstwerk is uitgevoerd in de techniek van glas-in-lood. De geschilderde voorstelling is op blank glas aangebracht door middel van brandschilderen. Het inbranden van de metaaloxiden (pigmenten) gebeurt in een oven waarbij de glasverf versmolten wordt met het glasoppervlak bij een temperatuur van circa 620°C. Een gebrandschilderd paneel bestaat uit verschillende verflagen die apart ingebrand zijn. De gebrandschilderde stukken glas zijn door middel van loden strippen met elkaar verbonden. Op de punten waar de loodlijsten elkaar kruisen zijn ze aan elkaar gesoldeerd. 

Het gebrandschilderde glas-in-loodraam is in vieren gedeeld. In het centrum van de figuratieve voorstelling is in een cirkel de Noordoostpolder met zijn verkavelingsstructuur afgebeeld. Op de bovenste helft zien we de Zuiderzee en het IJsselmeer. Links vaart een houten zeilschip voor een vuurtoren langs en rechts is een drijvende kraan bezig met de aanleg van de Noordoostpolderdijk. Op de onderste helft zijn twee tractoren afgebeeld die het inmiddels ingepolderde land bewerken. Toen de eerste bewoners in de Noordoostpolder kwamen, bewerkte men het land nog met behulp van mankracht en paarden. In de jaren 1950 kwam de mechanisatie in de landbouw op gang, waarbij landarbeiders en trekdieren werden vervangen door machines. De eerste tractoren waren in 1948 met de Marshallhulp naar Nederland gekomen. De firma Gorter was vertegenwoordiger van de tractormerken Allis-Chalmers en David Brown. Allis-Chalmers is vooral bekend geworden door de introductie van de rubberen lagedrukbanden en door de felle kleur oranje, Persian Orange genaamd. Ook zagen zij in dat een rond, gestroomlijnder uiterlijk goed was voor de verkoopcijfers. Allis-Chalmers was dan ook een belangrijke schakel in de geschiedenis van de landboumechanisatie. Op het glas-in-loodraam bewerkt links een boer op een Allis-Chalmers de akker en rechts op een David Brown. Op de geel-oranje banier onderaan staat de tekst: "1 Dec AANGEBODEN DOOR HET PERSONEEL 1953". Het glas-in-loodraam is rechtsonder gesigneerd t h '53.

Laatste Update dinsdag, 13 november 2018