Waterinlaten en hevels

Plaats: Noordoostpolder

Locatie: Oostelijk deel van de polder

Maker: Zuiderzeewerken / Rijkswaterstaat

materiaal: div. materialen

Jaar: Vanaf 1947

Beschrijving:

De waterhuishouding in de Noordoostpolder wijkt af van die in Oostelijk en Zuidelijk Flevoland waar, in tegenstelling tot de Noordoostpolder, randmeren zijn aangelegd. Omdat er geen randmeren tussen het oude en nieuwe land liggen is de oostelijke helft van de Noordoostpolder voor peilhandhaving afhankelijk van wateraanvoer van buiten de polder. Dit gebeurt niet alleen voor peilhandhaving maar ook voor de waterkwaliteit. Bij het inlaten van water voor peilbeheer gaat het om kwantitatief waterbeheer, voor doorspoeling is het inlaten gericht op handhaving van een gewenste waterkwaliteit. De polder heeft namelijk last van zoute kwel, waardoor de waterkwaliteit niet altijd voldoende is. 

Waterinlaten en hevels spelen een belangrijke rol in het waterbeheer van de Noordoostpolder. Zij zorgen ervoor dat het waterpeil in hoger gelegen gebieden van de polder op niveau blijft. De waterinlaten en hevels zijn vanaf 1947 aangelegd. Een waterinlaat bestaat uit een leiding in de dijk die aan de buitenzijde voorzien is van een schuif of klep zodat de ingelaten hoeveelheid water geregeld kan worden. Bij een waterinlaat stroomt het water door de zwaartekracht de polder in. In de sloot in het achterliggende gebied staan waterstandmeters die bepalen hoeveel water het gebied nodig heeft. Een hevel is een systeem dat water uit de meren over de dijk heen transporteert. Bij een hevel is om stroming op gang te brengen een vacuümpomp nodig die alle lucht uit de hevelleiding zuigt. Hierdoor ontstaat er een onderdruk in de leiding. Dit vacuüm zorgt ervoor dat het water wordt aangezogen en door de leiding stroomt. Als het water eenmaal stroomt, blijft het onder vrij verval stromen en gaat de vacuümpomp uit. Op plekken waar veel water nodig is staat over het algemeen een waterinlaat en waar wat minder water nodig is staat een hevel. Een hevel is meestal in een hevelhuisje geplaatst.

De inlaten zijn te vinden aan de Gemaalweg vlakbij Lemmer, 't Hop Lemmer, het dorp Blokzijl, Vollenhovenkanaal, Ettenlandse weg, Repelweg bij Kraggenburg en Ramspol. Hevels staan bij Kadoelen, de Neushoornweg, het Schelpenpad en bij Urk. Waterinlaat Repelweg is uniek in zijn soort. Het is nog de enige inlaat in de Noordoostpolder die met de hand bediend wordt. De andere inlaten en hevels zijn geautomatiseerd. Daarnaast zijn de verdeelwerken achter deze inlaat vrij opvallend. De waterinlaten bij Kuinre en Blokzijl zijn speciaal omdat ze uitgevoerd zijn in baksteen. De laatst genoemde inlaat heeft ook nog een andere functie. Een deel van het water houdt de palen waarop de huizen in het dorp staan nat. Op deze manier rotten de palen niet.

De beschrijving van de inlaat bij Lemmer/Rutten vindt u hier, die bij de Repelweg is hier te vinden en als u de beschrijving van het hevelhuisje bij Kadoelen wilt lezen klikt u hier. 

Bronnen: Zuiderzeeland, Het verhaal van het watererfgoed; waardering Watererfgoed Flevoland; zuiderzeeland.nl, wat doet het waterschap.