Kamperbrug

Plaats: Emmeloord

Locatie: Kamperweg

Maker: firma Swarttouw

materiaal: staal

Jaar: 1952

Beschrijving:

In januari 1942 werden over de Zwolsevaart, de Lemstervaart en de Urkervaart bij Emmeloord beweegbare bruggen geprojecteerd. Door materiaalgebrek moesten in en direct na de Tweede Wereldoorlog de wegen over de vaarten in de polder verbonden worden met noodbruggen of veerponten. Begin 1944 werd aan de firma H. Visser uit Lemmer de bouw voor een houten brug over de Zwolse Vaart, destijds Zwolsche Vaart, opgedragen voor ƒ 4100,-. Het benodigde materiaal was door het Rijk beschikbaar gesteld. De N.V. Staalindustrie in Rotterdam kon het beweegbare gedeelte voor ƒ 6225,- maken van 'afvalmateriaal' dat nog in de fabriek aanwezig was. De bouw van de brug over de Zwolse Vaart kon de aannemer vanwege gebrek aan arbeidskrachten niet uitvoeren. De onderbouw voor de brug werd door personeel van de Directie Wieringermeer en in regiewerkende arbeiders gebouwd. Toen bleek dat de N.V. Staalindustrie de brug over de Zwolse Vaart niet kon plaatsen omdat het personeel door de oorlogsomstandigheden niet kon reizen, heeft De Directie deze ook door eigen personeel en in regie werkende arbeiders laten plaatsen. 

Op 4 december 1950 werd in de Nederlandse Staatscourant een lijst van Aardrijkskundige benamingen in de Noordoostpolder gepubliceerd. Uit de lijst bleek dat de brug over de Zwolsevaart de naam Kamperbrug kreeg, over de Lemstervaart de naam Marknesserbrug en over de Urkervaart de naam Nagelerbrug. Begin jaren 1950 werden over de hoofdvaarten in de Noordoostpolder definitieve bruggen gebouwd. De bouw voor de onderbouw van de drie ophaalbruggen bij Emmeloord werd in het eerste kwartaal van 1951 aanbesteed. Het werk werd voor ƒ 217.700,- gegund aan de laagste inschrijver, de firma E. Blok uit Rotterdam. Aan het eind van dat jaar kwamen alle drie de onderbouwen gereed. In het Overijsselsch dagblad van 17 januari 1952 stond onder de kop "Kamperbrug vordert: EMMELOORD De onderbouw van de Kamperbrug nabij Emmeloord is thans geheel gereed. Het beweegbare gedeelte zal nu waarschijnlijk niet lang meer op zich laten wachten. Het is de verwachting dat a.s. zomer de brug in gebruik zal kunnen worden genomen. De noodbrug zal dan verdwijnen wat voor het verkeer ’n grote verbetering zal zijn".

In zijn nota op de begroting van het Zuiderzeefonds deelde minister van Verkeer en Waterstaat H.H. Wemmers in januari 1952 aan de Tweede Kamer mee dat de drie beweegbare bruggen nog dat jaar gereed zouden komen. De bouw had enige vertraging ondervonden omdat het opmaken van het project meer tijd had gevorderd dan aanvankelijk was verondersteld. De bovenbouwen voor de Kamperbrug, de Marknesserbrug en de Nagelerbrug, die gemaakt waren door de firma Swarttouw uit Schiedam, arriveerden in de avond van 22 mei 1952 in Emmeloord. Op 23 mei 1952 begon Koelmans Berging Maatschappij uit Rotterdam met het oprichten van een hijsinstallatie waarmee de de drie ophaalbruggen, elk met een gewicht van 35.000 à 40.000 kg  die dag geplaatst werden. De drijvende bok die de bruggen plaatste had een hefvermogen van 120.000 kg.

Er werd hard aan de afbouw van de bruggen gewerkt zodat deze gereed zouden zijn voor de festiviteiten 'Tien jaar Noordoostpolder' die van 2 t/m 5 juli 1952 in Emmeloord plaatsvonden. De bruggen werden op 1 juli opengesteld voor het verkeer, alleen de elektrische installatie was nog niet gereed. De Kamperbrug is, evenals de identieke Marknesserbrug en Nagelerbrug, een stalen ophaalbrug, een beweegbare brug die om een horizontale as opendraait, dus waarbij het brugdek 'verticaal' beweegt. Bij een ophaalbrug scharniert het wegdek, ook wel de val genoemd, aan één kant. De andere kant wordt omhoog getrokken door staalkabels die aan balken van de constructie hangen: de balans. Deze laatste ligt draaibaar op de hamei, een poort bestaande uit twee stijlen die aan de bovenzijde gekoppeld zijn. Aan het andere uiteinde is de balans van een contragewicht voorzien, zodat de brugwachter met weinig moeite het hele gewicht van de val omhoog kan trekken. De hoogte van de hamei wordt niet alleen bepaald door de afmeting van de balans. De hameistijlen staan aan weerszijde van het brugdek en het verkeer moet voldoende doorrijhoogte hebben om onder de 'poort' door te kunnen rijden. 

De Kamperbrug is aangelegd volgens de destijds geldende ontwerpeisen. Uitgegaan was van een voertuig van 20 ton, waarbij gerekend werd met een ‘toekomstige’ groei naar 40 ton per voertuig. De constructie bestaat uit een tweetal betonnen aanbruggen met een dagmaat tussen landhoofd en pijler van 11 m. Tussen beide aanbruggen ligt een stalen ophaalbrug met een dagmaat van 7,65 m. De rijweg is 7 m breed met aan weerszijde een fietsstrook van 1,50 m. De hameipoort staat aan weerszijde van het wegdeel voor gemotoriseerd verkeer waardoor op die plek de fietsstrook nog maar 1,20 m breed is. De beweegbare brug heeft in gesloten toestand een vrije doorvaarthoogte van 2,40 m en een doorvaartbreedte van 7,50 m. 

Eind 1989 werden de Kamperbrug, de Marknesserbrug en de Nagelerbrug door het Rijk aan de gemeente Noordoostpolder overgedragen. De technische staat van de 40 jaar oude Nagelerbrug bleek niet al te best en de brug moest vervangen worden. De verbreding van de Kamper- en de Marknesserbrug werden op de lange baan geschoven. De gemeente had in 1994 een fors geldtekort van 1,2 miljoen gulden op de begroting voor het opknappen van buitenwegen en bruggen. Door beide bruggen nog niet aan te pakken spaarde de gemeente Noordoostpolder dat jaar een bedrag uit van ƒ 500.000,-. Het tekort was veroorzaakt doordat meer buitenwegen en bruggen, die in 1989 van het Rijk waren overgenomen, ook hersteld moesten worden. 

De Kamperbrug werd in 2012 opgeknapt. De brug was na 60 jaar in gebruik te zijn geweest eind maart gedemonteerd voor onderhoud. Op 1 juni werd de brug weer teruggeplaatst. Begin december 2018 werd drie dagen lang een rijstrook van de Kamperbrug afgesloten omdat er een noodreparatie uitgevoerd moest worden aan het hefdeel van de brug. De dekplanken waren van de onderconstructie losgekomen. In juli 2019 werd de brug een paar dagen buiten werking gesteld omdat muizen de kabels van de bediening van de brug hadden doorgeknaagd. Een monteur moest er aan te pas komen om de brug handmatig weer naar beneden te krijgen. De kapotte kabels werden vervangen en de overige bekabeling werd aan een inspectie onderworpen. 

In juli 2025 maakte de gemeente Noordoostpolder bekend dat de Kamperbrug in 2028 gerenoveerd wordt. De meest kritische delen worden vervangen. Op die manier is de komst van een volledig nieuwe brug niet over tien jaar maar pas in 2042 nodig. Dan moet het beweegbare gedeelte worden vernieuwd. De opknapbeurt kost 1,4 miljoen euro. Dit bedrag is opgenomen in de perspectiefnota 2026-2029. 

Bronnen: Drie maandelijksch berichten betreffende de Zuiderzeewerken; krantenarchief Delpher; de Stentor; Omroep Flevoland.

N.B: De oude houten bruggen over de Zwolse Vaart en de Lemstervaart hebben nog een jaar ongebruikt over de vaarten gelegen. Pas in augustus 1953 zijn ze afgebroken.

Bekijk hier de beschrijving van de Marknesserbrug.