Burgwalkerk

Plaats: Creil

Locatie: Burgwal 11

Architect:

materiaal: baksteen, beton, glas, hout

Jaar: 1972

Beschrijving:

Tot eind 1968 kerkte de Gereformeerde Kerk Vrijgemaakt (art. 31 K.O) in het Kerckhuys aan de Galamalaan. In de vrijgemaakte kerken ontstonden in de jaren 60 van de 20e eeuw grote spanningen. Een meerderheid in de kerken verweet een minderheid dat die ruimte gaf aan afwijking van de belijdenis en zich niet hield aan kerkelijke afspraken. In oktober 1968 trad in de Gereformeerde Kerk Vrijgemaakt in Creil een breuk op. Een deel van de gemeente vertrok naar Emmeloord. De kerkenraad besloot zich aan te sluiten bij de kerkenraad in Kampen, Nagele en Zwartsluis om zodoende weer een Gereformeerde classis te vormen. De gemeenteleden van de Gereformeerde Kerk Vrijgemaakt (art. 31) in Creil wilden niet langer in het kerkgebouw aan de Hollandsestraat blijven en vonden tijdelijk onderdak in café restaurant 't Poortershuys. Daar werden op zondag om 9.00 en om 14.00 uur de kerkdiensten gehouden tot de kerk aan de Burgwal in gebruik werd genomen. In het kerkelijk jaaroverzicht 1972 staat dat het kerkgebouw in 1972 verrees. Bron: Nederlands dagblad 30-12-1972

Het modernistisch vormgegeven kerkgebouw staat onder plat dak. De kerk behoort tot het type doosvormige kerk. Het gebouw heeft een rechthoekige plattegrond. De gevels zijn opgetrokken uit rode en gele baksteen in staand klezoorverband. Om de laag wordt op de hoek begonnen met een drieklezoor, een driekwart steen. De lagen verspringen dan een klezoorlengte, de lengte van een kwart steen, die om de andere laag weer terug verspringt. De kerk is vernoemd naar de loswal waaraan het kerkgebouw geplaatst is. De loswal kreeg de naam Burgwal. Daarmee sloot men aan bij de andere middeleeuwse straatnamen in het dorp. Een burgwal is de wal om een burcht. Pas later werd het in sommige steden de naam van een stadsgracht of van de straat daarlangs. Bron: Namen in de Noordoostpolder van Harrie Scholtmeijer.

In de kerkzaal van de Burgwalkerk werd in 1980 een pijporgel geplaatst dat oorspronkelijk door de van huis uit gereformeerde orgelbouwer Eppo Rynko Ottes (1941-2021) uit Roden in opdracht van de Gereformeerde Kerk (vrijg.) te Assen gebouwd was voor de Bethelkerk in Assen, waar het op 29 mei 1965 in gebruik werd genomen. Als adviseur van de orgelcommissie trad destijds de heer L.J. Bergwerff Lzn (1914-1996) uit Pernis op. Het mechanisch sleepladenorgel was gebouwd naar principes van orgels uit de 14e en 15e eeuw. Het orgel had één klavier en een aangehangen pedaal. Een pedaal kan een zelfstandig werk zijn, dan heeft het voetklavier een eigen windlade met eigen registers. Maar een pedaal kan ook aangehangen zijn zoals bij het Ottes-orgel het geval is. Een aangehangen pedaal is een permanente koppeling die het pedaalklavier aan het manuaalklavier verbindt. Als de organist de pedaaltoetsen met de voeten beroert, worden de toetsen van het manuaal ingedrukt. De pedaalomvang loopt van C tot d1 (27 toetsen), aangehangen aan de onderste manuaal-toetsen voor het spelen van de basnoten. Het manuaal van het instrument heeft een omvang van C-f3, dat betekent dat het handklavier 54 toetsen heeft. Elk register telt in principe evenveel pijpen. De dispositie was: Manuaal Gedekt 8, Presant 4, Roerfluit 4, Octaaf 2, Cymbel 2 sterk. Pedaal: Duciaan 16. Het symmetrisch vormgegeven instrument had een kast met luiken, die horizontaal was afgedekt. Decoratief houtsnijwerk sloot de ruimte tussen het pijpwerk en de bovenzijde van de orgelkas af. In 1970 werd het Ottes-orgel verkocht aan de Vrijgemaakt Gereformeerde gemeente in Stadskanaal. Tien jaar later verhuisde het naar de Burgwalkerk in Creil, waar het orgel staande in de kerkzaal werd geplaatst. Bron: orgelsindrenthe.nl

Op 1 juli 1995 is de gemeente van Creil samengevoegd met de gemeenten van Emmeloord. De Burgwalkerk werd buiten gebruik gesteld en verkocht aan Faber Beton, die het gebouw gebruikt als kantoor en kantine. Het raam onder het alpha teken is van latere datum. Bij de sluiting van de Burgwalkerk is het pijporgel door orgelmaker Klaas Kaptein uit Urk overgeplaatst naar de Gereformeerde Kerk Vrijgemaakt in Nagele. 

Overige bronnen: Krantenarchief Delpher; 65 Jaar Creil in woord en beeld’.