Naald

Plaats: Lelystad

Locatie: Stationsplein (hal station)

Kunstenaar: Jan Mulder

Materiaal: gelakt cortenstaal

Jaar: 1988

Beschrijving:

In het station van Lelystad staat het kunstwerk de "Naald", een 11 meter hoog, geschilderd object van cortenstaal. Het is een samenspel van lint-achtige, beneden wat kronkelige repen. De grijze en paarse linten zijn stevig in de hal neergezet. Door de vide heen schieten ze de ruimte van de perrons in. Daar komen ze samen en worden afgedekt met een spits, een pagode. De maker ervan is de Haarlemse kunstenaar Jan Mulder. Sinds 1984 maakt Mulder uiteenlopende versies van de pagode (een tempel in oosterse landen en een toren in piramidevorm), die hij beschouwt als plaatsen van aandacht en ritueel. In Lelystad confronteert hij zijn pagode met het station. Een station is een plaats waar drukte en beweging is, een pagode een plaats voor alles wat niet vluchtig is en wat geen haast heeft.

Sinds 1981 wordt voor de publieke gebouwen van de NS die meer dan € 440.000 hebben gekost, 1% van de bouwsom besteed aan een decoratieve aankleding of aan toegepaste kunst. Architect Peter Kilsdonk was onder de indruk van werk van Jan Mulder. Hij heeft hem gevraagd een kunstwerk voor het nieuwe station in Lelystad te maken. Dat bleek voor de kunstenaar een uitdaging te zijn. Doordat hij in een vroeg stadium door de architect benaderd werd, was het mogelijk het kunstobject optimaal in de architectuur te integreren. Voor Mulder vormt het contrast tussen de heldere kolom- en balkstructuur van de stationshal en de veel complexere ruimte van de daarboven gelegen perrons het architectonische uitgangspunt. Hij zocht daarbij naar een element, dat de verbinding zou moeten vormen voor de twee lagen waaruit het station bestaat. Twee lagen die heel verschillend van karakter zijn. Beneden een hal, een mengeling van statische onderdelen, met vaste punten als kaartverkoop, winkeltjes en de restauratie. Het perron daarentegen wordt gekenmerkt door beweging, treinen, mensen, kleurige functionele elementen, vertrek en aankomst. Met zijn object zocht hij daar bewust een tegenwicht voor. In de hal een kronkelig bewegend deel en boven een rustige spitse vorm. Een contrast vormt ook de vormen taal. In een station waar ieder ding op zijn vaste plaats staat, komt men daar een object tegen waarbij nog wat te raden overblijft. Dat is iets wat het spannende van de kunst uitmaakt.

Het kunstwerk heeft in nauwe samenwerking met de architect zijn vorm gekregen. In de diagonale plaatsing van zijn sculptuur zien Jan Mulder en architect Kilsdonk een ruimtelijke verschuiving ten opzichte van de overal aanwezige loodlijnen als liftschachten, kolommen, luchtbehandelingkanalen enz. Ook het kleurgebruik, grijs en paars, houdt een contrast in met de felle NS-standaardkleuren.

Kunstenaar

Jan Jacobs Mulder werd in 1940 geborenin Medan, Indonesië. Hij bezocht de Rijksschool voor Tekenleraren  in Amsterdam. Daar begon hij met schilderen, meteen vrij abstractNa 1970 gaat Jan Mulder zich op de ruimtelijke vormen toeleggen. Hij werk voornamelijk met staal. 

Over het hele land zijn kunstwerken van zijn hand, o.a. bij de Universiteit van Nijmegen, de Vrije Universiteit in Amsterdam. Verder vind je werken van hem in Enschede, Utrecht, Lelystad, Amsterdam, Alkmaar en Haarlem. In Assen staat voor het station het object Aarde, water huis (1989) van Mulder.