Gevelsteen "Lancaster"

Gevelsteen
Gevelsteen Gevelsteen

Plaats: Dronten

Locatie: Lancasterdreef 138

Kunstenaar: Hans 't Mannetje

Materiaal: franse kalksteen

Jaar: 1991

Beschrijving:

In Dronten-Zuid vind je gepolychromeerde gevelstenen die in de muur gemetseld zijn. De stenen zijn gemaakt door de steenhouwer Hans ’t Mannetje. Een gevelsteen is een van beeldhouwwerk en opschrift voorziene steen in de gevel van een woning of gebouw en dient als "adresaanduiding”.

De steen aan de Lancasterdreef verwijst naar een gebeurtenis uit de Tweede Wereldoorlog. De Lancaster ED 357 werd in de nacht van 11 op 12 juni 1943 door Duitse nachtjagers boven het IJsselmeer neergeschoten. Vijf van de zeven bemanningsleden kwamen om het leven. De twee andere wisten zich per parachute te redden. In 1962 werden de resten van de Lancaster in de drooggevallen poldergrond, tussen Dronten en Lelystad teruggevonden.

De Lancaster bommenwerper, ook wel vliegend fort genoemd, is vernoemd naar de Engelse stad Lancaster. De stad ontleende zijn naam aan een Romeinse vesting ter plaatse, Lune Castrum geheten, wat maankasteel betekent. Op de gevelsteen aan de Lancasterdreef is een Lancaster bommenwerper afgebeeld tijdens een nachtvlucht, op de achtergrond is de maan zichtbaar. De wisselende schijngestalten van de maan: opkomend of ondergaand, wassend of afnemend, symboliseren de onvoorspelbare afloop van de vluchten voor de bemanningen en voor de strategie.

De gevelsteen is 64 x 75 cm groot en is uit natuursteen gehakt in bas-reliëf.

Kunstenaar

Johan George (Hans) ’t Mannetje is op 9 september 1944 in Hillegom geboren. Na een jaar op de Kunstnijverheidsschool in Amsterdam te hebben gezeten werd hij in 1961 leerling beeldhouwen bij beeldhouwster Liesbeth Sayersin Bennekom. Van 1962 tot 1964 studeerde hij aan de beeldhouwafdeling van de Rijksacademie voor beeldende Kunsten in Amsterdam. Na de academie ging 't Mannetje in de restauratie werken omdat hij vond dat je als beeldhouwer veel kon leren van wat men vroeger maakte. Van 1964 –1965 is hij steenhouwersleerling en uitvoerder bij de laatste Amsterdamse Stadsbeeldhouwer Hildo Krop.

Als jonge beeldhouwer restaureerde hij oude monumenten en herstelde of kopieerde ornamenten. Zo leerde ‘t Mannetje met grote brokken steen om te gaan. Hans 't Mannetje maakte ook enkele vrijstaande beelden. In 1962 hakte hij twee marmeren sfinxen naar historisch voorbeeld voor de ingang van het Wertheimpark in Amsterdam. Rond 1970 maakte hij zijn eerste gevelsteen. In 1984 vervaardigde hij "de Grenspaal", ook wel de "zuildragende schilpad" genoemd, voor de Sint Antoniesluis in Amsterdam. In de periode 1968-1986 was 't Mannetje de drijvende kracht achter het restauratieatelier op Uilenburg, waar hij talrijke jonge mensen heeft opgeleid in het stijlzuiver ambachtelijk restaureren van gebeeldhouwde bouwfragmenten. Toen het atelier in 1986 door de gemeente Amsterdam werd opgeheven vestigde 't Mannetje zich in Dronten als zelfstandig beeldhouwer. Later verhuisde hij naar Zutphen en vervolgens naar Dieren.

Hans 't Mannetje haalde het genre uit de sfeer van de Oud-Hollandse nostalgie, kwam tot vernieuwing van het medium en voorzag de gevelstenen van een eigen gramatica. Hij ontwikkelde een emblematiek van woordspelingen en verwijzingen in nieuwe gevelstenen als een tak van hedendaagse beeldhouwkunst. Hij gaf onverwachte wendingen aan vertrouwde begrippen en zegswijzen, bracht bijbelteksten en spreekwoorden tot leven met hedendaagse voorwerpen, maar koppelde even gemakkelijk bijna vergeten ambachten en gereedschappen aan actuele verschijnselen. Als je een woord hoort zie je direct een beeld, maar 't Mannetje zocht juist een ander woord dat bij dat woord past, een zinnnebeeld. Hans 't Mannetje vertelde; "Ik heb dit vak gekozen toen ik in de jaren '60 beeldhouwkunst studeerde in Amsterdam. Daar waren ook gevelstenen bij en dat onderwerp boeide mij". 't Mannetje was één van de weinige kunstenaars in Nederland die gevelstenen maakte. Wellicht was hij de enige die deze kunst als dagtaak had. Hij hakte zijn gevelstenen uit Bianco del Mare, een lichte harde kalksteen uit het Middellandse Zeegebied. Door het hele land kom je ze tegen, in Amsterdam ruim zeventig en in Flevoland vindt je een tiental in Dronten en twee in Emmeloord.

In 1998 zei Hans 't Mannetje: "Mijn opdracht is gevelstenen hakken. Voordat ik dood ga wil ik er driehonderd maken". Hij heeft niet de tijd gehad om zijn levenswerk te voltooien. Op 2 mei 2016 overleed Hans 't Mannetje op 72- jarige leeftijd aan de gevolgen van longkanker. Hij heeft in totaal 230 gevelstenen vervaardigd.

Laatste Update donderdag, 23 juni 2016