Gevelsteen " Brandaris"

Gevelsteen
Gevelsteen Gevelsteen

Plaats: Dronten

Locatie: Westland 6

Kunstenaar: Hans 't Mannetje

Materiaal: franse kalksteen

Jaar: 1992

Beschrijving:

In de zijgevel van de basisschool De Brandaris is een gepolychromeerde gevelsteen van 104,5 x 57 cm gemetseld. De steen is door steenhouwer Hans 't Mannetje gehakt in bas-reliëf. De kunstenaar heeft de naam van de school als uitgangspunt genomen.

Afgebeeld is de vuurtoren van Terschelling, De Brandaris. Dit is de oudste overgebleven, als vuurtoren gebouwde toren en tevens de naam van de school. De eerste Brandaristoren werd in 1323 gebouwd, om voor schepen, op weg naar Amsterdam, via de Zuiderzee, de nauwe opening tussen Vlieland en Terschelling te markeren. Een goede markering was nodig omdat de Waddeneilanden vanaf de Noordzee veel op elkaar lijken. De Hanzestad  Kampen, betaalde mee aan de eerste vuurtoren. De Brandaris is een licht in de duisternis, die de koers uitzet en de weg wijst. De school wijst de kinderen de weg in de maatschappij.

Kunstenaar

Johan George (Hans) ’t Mannetje is op 9 september 1944 in Hillegom geboren. Na een jaar op de Kunstnijverheidsschool in Amsterdam te hebben gezeten werd hij in 1961 leerling beeldhouwen bij beeldhouwster Liesbeth Sayersin Bennekom. Van 1962 tot 1964 studeerde hij aan de beeldhouwafdeling van de Rijksacademie voor beeldende Kunsten in Amsterdam. Na de academie ging 't Mannetje in de restauratie werken omdat hij vond dat je als beeldhouwer veel kon leren van wat men vroeger maakte. Van 1964 –1965 is hij steenhouwersleerling en uitvoerder bij de laatste Amsterdamse Stadsbeeldhouwer Hildo Krop.

Als jonge beeldhouwer restaureerde hij oude monumenten en herstelde of kopieerde ornamenten. Zo leerde ‘t Mannetje met grote brokken steen om te gaan. Hans 't Mannetje maakte ook enkele vrijstaande beelden. In 1962 hakte hij twee marmeren sfinxen naar historisch voorbeeld voor de ingang van het Wertheimpark in Amsterdam. Rond 1970 maakte hij zijn eerste gevelsteen. In 1984 vervaardigde hij "de Grenspaal", ook wel de "zuildragende schilpad" genoemd, voor de Sint Antoniesluis in Amsterdam. In de periode 1968-1986 was 't Mannetje de drijvende kracht achter het restauratieatelier op Uilenburg, waar hij talrijke jonge mensen heeft opgeleid in het stijlzuiver ambachtelijk restaureren van gebeeldhouwde bouwfragmenten. Toen het atelier in 1986 door de gemeente Amsterdam werd opgeheven vestigde 't Mannetje zich in Dronten als zelfstandig beeldhouwer. Later verhuisde hij naar Zutphen en vervolgens naar Dieren.

Hans 't Mannetje haalde het genre uit de sfeer van de Oud-Hollandse nostalgie, kwam tot vernieuwing van het medium en voorzag de gevelstenen van een eigen gramatica. Hij ontwikkelde een emblematiek van woordspelingen en verwijzingen in nieuwe gevelstenen als een tak van hedendaagse beeldhouwkunst. Hij gaf onverwachte wendingen aan vertrouwde begrippen en zegswijzen, bracht bijbelteksten en spreekwoorden tot leven met hedendaagse voorwerpen, maar koppelde even gemakkelijk bijna vergeten ambachten en gereedschappen aan actuele verschijnselen. Als je een woord hoort zie je direct een beeld, maar 't Mannetje zocht juist een ander woord dat bij dat woord past, een zinnnebeeld. Hans 't Mannetje vertelde; "Ik heb dit vak gekozen toen ik in de jaren '60 beeldhouwkunst studeerde in Amsterdam. Daar waren ook gevelstenen bij en dat onderwerp boeide mij". 't Mannetje was één van de weinige kunstenaars in Nederland die gevelstenen maakte. Wellicht was hij de enige die deze kunst als dagtaak had. Hij hakte zijn gevelstenen uit Bianco del Mare, een lichte harde kalksteen uit het Middellandse Zeegebied. Door het hele land kom je ze tegen, in Amsterdam ruim zeventig en in Flevoland vindt je een tiental in Dronten en twee in Emmeloord.

In 1998 zei Hans 't Mannetje: "Mijn opdracht is gevelstenen hakken. Voordat ik dood ga wil ik er driehonderd maken". Hij heeft niet de tijd gehad om zijn levenswerk te voltooien. Op 2 mei 2016 overleed Hans 't Mannetje op 72- jarige leeftijd aan de gevolgen van longkanker. Hij heeft in totaal 230 gevelstenen vervaardigd.

Laatste Update zaterdag, 06 oktober 2012