Gevelsteen "Atalantavlinder"

Gevelsteen
Gevelsteen Gevelsteen

Plaats: Dronten

Locatie: Lancasterdreef

Kunstenaar: Hans 't Mannetje

Materiaal: franse kalksteen

Jaar: 1992

Beschrijving:

In Dronten-Zuid vind je gepolychromeerde gevelstenen die in de muur gemetseld zijn. Een gevelsteen is een van beeldhouwwerken opschrift voorziene steen in de gevel van een woning of gebouw. Deze stenen dienen als "adresaanduiding”. Het beeldhouwwerk en de tekst zijn uit natuursteen gehakt in reliëf. De gevelstenen in Dronten zijn in bas-reliëf gemaakt. De stenen zijn gemaakt door de steenhouwer Hans ’t Mannetje en vertellen een verhaal. De tekst is van oudsher het uitgangspunt van de gevelsteen. Er wordt letterlijk en figuurlijk medegedeeld wat er in het gebouw te koop is.

In de gevel van de sporthal 'De Landing' aan de Lancasterdreef is een gevelsteen van 57 x 63 cm gemetseld. Op de steen is een Atalanta vlinder met geopende vleugels afgebeeld. De betekenis van het onderschrift is, "Ovidius metamorfosen, regel 560 en volgenden". De Romeinse schrijver P. Ovidius Naso heeft een vijftien boeken omvattend Latijns dichtwerk geschreven over gedaanteverwisselingen, Metamorphoses geheten. Daarin beschrijft hij bijvoorbeeld de parabel die door Venus aan Adonis vertelt wordt over de bijna onverslaanbare en beeldschone hardloopster Atalanta en haar uitdager Hippomenes die van haar wint door een list met drie gouden appels.

Een metamorfose is niet alleen een gedaanteverandering van mensen in dieren of bomen, maar ook de naam van de reeks van veranderingen die een larve doormaakt om zich tot een volwassen dier te ontwikkelen, zoals de verandering van vlinderpop in gevleugeld insect.

Kunstenaar

Johan George (Hans) ’t Mannetje is op 9 september 1944 in Hillegom geboren. Na een jaar op de Kunstnijverheidsschool in Amsterdam te hebben gezeten werd hij in 1961 leerling beeldhouwen bij beeldhouwster Liesbeth Sayersin Bennekom. Van 1962 tot 1964 studeerde hij aan de beeldhouwafdeling van de Rijksacademie voor beeldende Kunsten in Amsterdam. Na de academie ging 't Mannetje in de restauratie werken omdat hij vond dat je als beeldhouwer veel kon leren van wat men vroeger maakte. Van 1964 –1965 is hij steenhouwersleerling en uitvoerder bij de laatste Amsterdamse Stadsbeeldhouwer Hildo Krop.

Als jonge beeldhouwer restaureerde hij oude monumenten en herstelde of kopieerde ornamenten. Zo leerde ‘t Mannetje met grote brokken steen om te gaan. Hans 't Mannetje maakte ook enkele vrijstaande beelden. In 1962 hakte hij twee marmeren sfinxen naar historisch voorbeeld voor de ingang van het Wertheimpark in Amsterdam. Rond 1970 maakte hij zijn eerste gevelsteen. In 1984 vervaardigde hij "de Grenspaal", ook wel de "zuildragende schilpad" genoemd, voor de Sint Antoniesluis in Amsterdam. In de periode 1968-1986 was 't Mannetje de drijvende kracht achter het restauratieatelier op Uilenburg, waar hij talrijke jonge mensen heeft opgeleid in het stijlzuiver ambachtelijk restaureren van gebeeldhouwde bouwfragmenten. Toen het atelier in 1986 door de gemeente Amsterdam werd opgeheven vestigde 't Mannetje zich in Dronten als zelfstandig beeldhouwer. Later verhuisde hij naar Zutphen en vervolgens naar Dieren.

Hans 't Mannetje haalde het genre uit de sfeer van de Oud-Hollandse nostalgie, kwam tot vernieuwing van het medium en voorzag de gevelstenen van een eigen gramatica. Hij ontwikkelde een emblematiek van woordspelingen en verwijzingen in nieuwe gevelstenen als een tak van hedendaagse beeldhouwkunst. Hij gaf onverwachte wendingen aan vertrouwde begrippen en zegswijzen, bracht bijbelteksten en spreekwoorden tot leven met hedendaagse voorwerpen, maar koppelde even gemakkelijk bijna vergeten ambachten en gereedschappen aan actuele verschijnselen. Als je een woord hoort zie je direct een beeld, maar 't Mannetje zocht juist een ander woord dat bij dat woord past, een zinnnebeeld. Hans 't Mannetje vertelde; "Ik heb dit vak gekozen toen ik in de jaren '60 beeldhouwkunst studeerde in Amsterdam. Daar waren ook gevelstenen bij en dat onderwerp boeide mij". 't Mannetje was één van de weinige kunstenaars in Nederland die gevelstenen maakte. Wellicht was hij de enige die deze kunst als dagtaak had. Hij hakte zijn gevelstenen uit Bianco del Mare, een lichte harde kalksteen uit het Middellandse Zeegebied. Door het hele land kom je ze tegen, in Amsterdam ruim zeventig en in Flevoland vindt je een tiental in Dronten en twee in Emmeloord.

In 1998 zei Hans 't Mannetje: "Mijn opdracht is gevelstenen hakken. Voordat ik dood ga wil ik er driehonderd maken". Hij heeft niet de tijd gehad om zijn levenswerk te voltooien. Op 2 mei 2016 overleed Hans 't Mannetje op 72- jarige leeftijd aan de gevolgen van longkanker. Hij heeft in totaal 230 gevelstenen vervaardigd.

Laatste Update donderdag, 02 augustus 2012