Straatmozaïek

Straatmozaïek
Straatmozaïek Straatmozaïek Straatmozaïek Straatmozaïek Straatmozaïek

Plaats: Urk

Locatie: Wijk 5 nabij nr. 127

Kunstenaar: Frans van der Ven

Materiaal: steen / brons

Jaar: 1997

Beschrijving:

Begin 1996 werd door de Gemeente Urk aan drie kunstenaars gevraagd om schetsontwerpen te leveren voor een kunstwerk. Het kunstwerk moest een relatie hebben met de cultuurhistorie van Urk en werd geplaatst in het kader van de opknapbeurt van de oude dorpskern. Frans van der Ven zond 11 ontwerpen in waarvan de Gemeente Urk er één koos. De plaats voor het kunstwerk mocht de kunstenaar zelf aanwijzen. Frans van der Ven vertelt: “Het idee voor dit kunstwerk kreeg ik terwijl ik op deze plek aan het wandelen was en nadat ik een grondige studie van het vroegere leven op Urk had gemaakt. Tijdens het bestuderen van de geschiedenis van Urk was er een aantal dingen die mij opvielen: Het feit, dat het eiland voortdurend van vorm veranderde onder invloed van het water. Het gegeven van de harde strijd om het bestaan, waarbij de afloop van die strijd nimmer met zekerheid is te voorspellen. Het vele en noeste werken, dat altijd is verricht door de mannen, vrouwen en kinderen van Urk. Dit is volgens mij de voedingsbodem geweest voor het succes van Urk. Het ontwerp moet beschouwd worden als een hommage aan de Geest van de Urker mens”.

De woonomstandigheden waren heel eenvoudig. Een visserswoning bestond uit drie vertrekken en een gang. Het dagelijksleven speelde zich in de winter af in de voorkamer met de bedsteden, waar tussen de ramen een kachel stond. 's Zomers woonde het gezin in het achterhuis en op het plaatsje. Aan de buitenmuur was een stookhokje gebouwd, een fort, met een deur aan de binnenkant in het achterhuis. In het fort bevond zich een haalijzer waaraan de ijzeren pot werd gehangen. In de zomermaanden werd boven een turfvuurtje gekookt. In het achterhuis is ook een waterbak te vinden die het regenwater van het dak en goot opvangt. Naast het achterhuis is een waskok of keukentje. Op het plaatsje achter de woning stond het 'huisje van gemak' ook wel het gerief genoemd. Het gerief was heel primitief. Dit 'uisie' was voorzien van een emmer en alleen bestemd voor 'een grote boodschap'. Daarnaast werd ook een po gebruikt, die in het donker ergens geleegd werd. Veel Urkers hielden een schaap omdat zij op deze wijze melk voor de koffie konden krijgen. De stal bevond zich ook op het plaatsje. 

Frans van der Ven maakte een plattegrond van een Urker visserswoning rond 1900. Zo krijg je een indruk hoe klein de leefruimte binnen zo’n woning was. In de bestrating zijn 7 plaquettes van brons gelegd die 60 x 40 cm groot zijn. De plaquettes zijn uitgevoerd in laag reliëf en iedere afbeelding beeldt de functie uit van de ruimte waarin deze geplaatst is. Zo zie je een gedekte etenstafel in de voorkamer, het gezin in de bedstee, een man op het gerief en een schaap in het schapenhok. Tussen de twee bedsteden bevindt zich de servieskast, de middenkast, en de waterbak is afgebeeld door twee handen boven golfjes. Op de plaats van het fort zie je een pan die boven het vuur hangt. Bij het maken van de plaquettes heeft Van der Ven de woning vanuit twee standpunten bekeken. De eerste vier ruimtes zijn uitgebeeld in bovenaanzicht en de andere drie in vooraanzicht. De met witte stenen gelegde lijnen geven de muren weer van de woning. De totale afmeting van de visserswoning bedraagt 15 x 5,5 m. Het project is gefinancierd met de Rijksbijdrage Bevordering Professionele Beeldende Kunst en een bijdrage van de Gemeente Urk. Het kunstwerk heeft ongeveer € 15.000 gekost.

Met dank aan Frans van der Ven voor de verstrekte informatie en het Urkerland voor het inzien van het archief.

Kunstenaar

Frans van der Ven is in 1955 geboren. Na het Gymnasium van het Aartsbisschoppelijk Klein Seminarie te Apeldoorn heeft hij zijn opleiding genoten aan de Academie voor Kunst en Industrie (AKI) in Enschede.  Als kind was van der Ven al een vervent dierenliefhebber en op de academie maakte hij zijn eerste dierportretten. Met de onthulling van zijn Kiekendief, op 9 januari 1986 door H.M. Koningin Beatrix, bij de instelling van de provincie Flevoland, kreeg Frans van der Ven in één klap regionale bekendheid. Sindsdien werkt hij voornamelijk in opdracht van gemeenten, provincie en bedrijven. Sommige werken zijn ontstaan in opdrachtsituaties, andere uit pure aandrang om iets te creëren, zonder opdrachtgever. Altijd is de natuur de inspiratiebron. Specifiek hierbij is de geboeidheid van Frans van der Ven door de manier van bewegen, die eigen is aan het schepsel. Deze beweging brengt hem er soms toe een beeld te laten balanceren op de voorkant van een voet of de tip van een vleugel. Sinds 1982 woont en werkt hij in Almere.

In Epse is het Herdenkingsmonument Oxerhof van de hand van Frans van der Ven. In Amersfoort vind je het kunstwerk ‘Korenwolf, in Lelystad vind je in de hal van het Provinciehuis een bronzen ‘Kiekendief’, het symbool van de provincie Flevoland en in het Nieuw Land Erfgoedcentrum een portretreliëf. Op Urk zijn twee kunstwerken van Van der Ven te vinden: 'Straatmozaïek' en 'Vissen'. In Almere staan de kunstwerken  'Zeven Zwaluwen' en 'Fantasievogel', tevens maakte Van der Ven voor Almere het bronzen relatiegeschenk 'De Hara'.

Laatste Update maandag, 25 september 2017