Zicht op Schokland

Zicht op Schokland
Zicht op Schokland Zicht op Schokland Zicht op Schokland Zicht op Schokland Zicht op Schokland Zicht op Schokland Zicht op Schokland Zicht op Schokland

Plaats: Ens

Locatie: Waterkant

Kunstenaar: Eugène Terwindt

Materiaal: brons / hout / rvs

Jaar: 2000

Beschrijving:

Ens ligt op 3 km afstand van het voormalig Zuiderzee-eiland Schokland. Het dorp dankt zijn naam aan de twee woonbuurten Middelbuurt en Zuidert die op het zuidelijke deel van Schokland lagen en tezamen Ens genoemd werden. Op de Loswal aan de Enservaart staat het kunstwerk 'Zicht op Schokland'. Het object, dat de kunstenaar Eugène Terwindt in opdracht van het A.D. van Eckfonds maakte, is in november 2000 onthuld. Terwindt heeft zijn inspiratie uit de geschiedenis van Schokland gehaald.

'Zicht op Schokland' verbeeldt de eeuwenlange verwoede strijd van de bewoners van het Zuiderzee-eiland tegen het water. Het kunstobject bestaat uit verschillende onderdelen die samen één geheel vormen. Op 6 roestvrijstalen palen staan achtereenvolgens de getallen 1170, 1375, 1570, 1775, 1825 en 1916 vermeld. Deze getallen verwijzen naar de jaren waarin grote stormvloeden plaatsvonden. Zo herinnert het jaartal 1170 aan de Allerheiligenvloed op 1 november toen de veenrug tussen Enkhuizen en Stavoren, die er eeuwenlang voor gezorgd had dat het water van het Aelmere op hoog peil bleef, doorbrak. Hierdoor werd de waterstand sterk verlaagd met als gevolg dat het veen inklonk. De stormen in de daaropvolgende jaren hebben ertoe bijgedragen dat het binnenmeer een zee werd, de Zuiderzee. Gedurende de Marcellusvloed in 1375 teisterde een noordwesterstorm het Zuiderzeegebied en richtte grote schade aan. Tot omstreeks 1450 was Schokland nog met een veenrug met het vaste land verbonden en dus een schiereiland. Tijdens de Allerheiligenvloed op 1 november 1570, ook wel bekend als de Kleine Zondvloed, werden de laatste stukken van de veenrug weggeslagen en ontstond een eiland in de Zuiderzee. Bij de stormvloed van 14 en 15 november 1775 stuwde een zware noordwesterstorm, in combinatie met springtij, het water in de Zuiderzee tot een ongekend hoog niveau op. Schokland kwam onder water te staan en grote stukken land werden weggeslagen. Op 3, 4 en 5 februari 1825 woedde er een uitzonderlijk langdurige storm, eerst uit het westen, later uit het noordwesten. Deze storm viel samen met springtij, het water steeg tot 3,30 meter boven NAP, een halve meter hoger dan in 1775. De zeedijk bezweek en grote delen van de paalwering werden uit de bodem losgerukt. Het hoog opgejaagde water vernielde de stenen vuurtoren op de Zuidpunt volledig. Het protestantse kerkje op Middelbuurt raakte ernstig beschadigd en van de katholieke kerk op de terp Emmeloord sloegen de muren weg. Dertien mensen verdronken, 26 huizen onherstelbaar vernield en 70 zwaar beschadigd. Na deze stormvloed werd besloten Schokland in verband met de veiligheid van de bewoners te ontruimen. In 1859 moesten de Schokkers hun eiland gedwongen verlaten. Op 13 en 14 januari 1916 voltrok zich wederom een watersnood rond de Zuiderzee. Door een stormvloed, die samenviel met een hoge afvoer op de rivieren, steeg het water op Schokland tot 2,70 meter boven NAP. Het westelijk deel van Emmeloord was vrijwel geheel overspoeld, de golven sloegen de schutting voor de lichtwachterswoning weg. Op de zuidpunt was een levensbedreigende situatie ontstaan, de lichtwachtersfamilie wist het vege lijf te redden door in de vuurtoren te klimmen. De stormramp van 1916 heeft uiteindelijk geleid tot de afsluiting van de Zuiderzee. Ir. Cornelis Lely diende op 9 september van dat jaar zijn ontwerp in. In 1918 neemt het parlement de Zuiderzeewet aan, de wet tot afsluiting en droogmaking van de Zuiderzee. Het Zuiderzeetijdperk eindigt op 28 mei 1932 toen de laatste 7 meter in de Afsluitdijk gedicht werden.

Ondanks al het natuuurgeweld staat het laatste restje Schokland nog steeds fier overeind. Voor het kunstwerk is het silhouet van Schokland in brons gegoten. Dit materiaal is even onverwoestbaar als het voormalig Zuiderzee-eiland. Vroeger was Schokland vele malen groter dan het smalle strookje land dat er sinds het droogvallen van de Noordoostpolder nog van over is. Dat er door de eeuwen heen veel landafslag is geweest wordt verbeeld door de drie palen waarop het bronzen eiland rust, de basis is breder dan de bovenkant. Als symbool van de eeuwenoude strijd tegen het water is Schokland in 1995 door Unesco tot werelderfgoed verklaard.

'Zicht op Schokland' staat aan 'Rondje Ens', een 4,5 km lang wandelpad langs culturele, educatieve, sportieve en recreatieve objecten, dat in 1999 op initiatief van de Vereniging  Dorpsbelang Ens gerealiseerd is. Als herinnering aan het oude dorp Ens op Schokland hebben vier kunstenaar uit het nieuwe Ens, langs de route 11 kunstwerken gemaakt die eveneens in november 2000 onthuld zijn. Al deze kunstwerken hebben als thema 'zee.'

Kunstenaar

Eugène Terwindt werd op 5 juli 1941 in Berg en Dal geboren. Van 1964 - 1969 studeerde hij monumentale vormgeving en omgevingsontwerpen aan de Academie van Beeldende Kunst en Nijverheid in Arnhem. De kunstenaar woont en werkt in Velp. Een belangrijke inspiratiebron voor Terwindt is de samenhang van relaties die bestaan tussen een landschap en de daarin aangebrachte ordening en voorwerpen. In zijn werk is veelal de relatie tussen het object en de omgeving het onderwerp. Hij vindt zijn inspiratie zowel in de analytische als in de poëtische benadering van het onderwerp. Eugène Terwindt werkt met natuursteen, (corten)staal, roestvrij staal en glas gecombineerd met andere materialen. Zijn werk is abstract of figuratief geabstraheerd. Naast het maken van omgevings- en monumentale kunst, houdt Eugène Terwindt zich ook met schilderkunst bezig.

Werk van Eugène Terwindt is o.a. te vinden in Utrecht, Papendrecht, Velp, Naaldwijk, Ens (gemeente Noordoostpolder) en Lelystad.

Laatste Update woensdag, 01 november 2017