zonder titel

zonder titel
zonder titel zonder titel zonder titel zonder titel zonder titel

Plaats: Emmeloord

Locatie: Espelerlaan 69a (begraafplaats)

Kunstenaar: Cyril Lixenberg

Materiaal: gelakt staal

Jaar: 1993

Beschrijving:

Op 1 juni 1946 werd de Algemene begraafplaats in gebruik genomen en in 1955 uitgebreid naar plannen van de Directie van de Wieringermeer (Theo Verlaan en Piet Kelder). Eind jaren vijftig volgde een tweede grotere uitbreiding naar een ontwerp van Mien Ruys. In het ontwerp is gestreefd naar een ruimtelijk gelijkwaardige positie van het Rooms-Katholieke en het Algemene gedeelte. Kenmerkend zijn de symmetrie van het voorterrein met de aula in de as daarvan en de hoekverdeling door de orientatie van de grafvelden op het oosten.

Bij het strooiveld, achter de aula, is een herdenkingsplek waar men in alle rust een dierbare kan herdenken. Op deze plek staat sinds 1993 een abstract kunstwerk van de inmiddels overleden kunstenaar Cyril Lixenberg. Hij streefde in zijn werk naar een minimum en naar helderheid, waarbij de vorm en het materiaal het belangrijkst waren. Lixenberg nam elementaire geometrische vormen van karton en papier als uitgangspunt, die hij bewerkte door te vouwen, knippen en knikken. Het resultaat liet hij door Bergum Staalbouw B.V. uit Suameer in staal uitvoeren. 

Voor het kunstwerk op de begraafplaats koos Lixenberg een vierkante plaat staal van 1,28 x 1,28 m waarin banen gesneden zijn. De 7 ontstane vlakken zijn zowel staand als liggend en onder verschillende hoeken ten opzichte van elkaar op een vierkante grondplaat geplaatst. Het heilig getal 7 laat zien: het is voltooid, het is klaar. De boom des levens heeft 7 takken. De maan heeft een 7-voudige cyclus en de week heeft 7 dagen. In het scheppingsverhaal schiep God de wereld in 6 dagen. Op de 7e dag was Hij klaar en rustte uit. De joden kennen de 7-armige kandelaar, de menora. Elke 7e dag is sjabbat (sabbat), elk 7e jaar een sjabbatsjaar en het joodse nieuwjaar valt in de 7e maand. De farao van Egypte droomde van 7 vette en magere koeien en korenschoven op het veld. Jozef legt dit uit als 7 vette en 7 magere jaren. In de islam symboliseert het getal 7 perfectie. Een ziel moet door 7 hemelen reizen om eeuwig leven te kunnen bereiken. 

Kunstenaar

Shalom (Cyril) Lixenberg werd op 5 juli 1932 in het Londense Eastend geboren en groeide op in een orthodox-joods arbeidersgezin. Zijn vader was melkboer en na de oorlog koster van de synagoge. Het was een droom van Lixemberg dat een van zijn zoons rabbi zou worden. Als enige in de familie viel Lixenberg al jong van zijn geloof. Van 1950 – 1953 studeerde hij aan de Central School of Arts en Crafts in Londen. Dan vertrok hij naar Parijs om daar aan de Ecole des Beaux Arts te studeren. Via een opleiding tot edelsmid koos hij al jong voor de autonome beeldende kunst.

In 1959 vestigde hij zich in Amsterdam “omdat hij het klimaat voor kunstenaars in Nederland beter vond”. Hier moest hij eerst allerlei baantjes aannemen om in zijn levensonderhoud te voorzien. Later kon hij gebruik maken van de Beeldende Kunstenaars Regeling, die hem in staat stelde zich helemaal aan zijn kunstenaarschap te wijden. Ruim 4 jaar heeft hij van de regeling gebruik gemaakt daarna kon hij, dankzij de percentageregeling beeldende kunst, van zijn kunst leven.

Lixenberg begon met schilderen, maar ging langzamerhand over op grafiek. Via monoprint en sjabloondrukken kwam hij op de zeefdruk terecht. Deze technieken paste bij zijn vormen. "DIe strakheid en helderheid heb ik nodig" vertelde hij in mei 1984 aan de Leewarder Courant. Hij ontdekte nog een andere techniek die heel geschikt was voor zijn vormen: email. Sinds de jaren zeventig is hij zich gaan toeleggen op het ontwerpen van ruimtelijke objecten in plexieglas en cortenstaal. De emaille panelen en de metaalplastieken liet hij maken door Staalbouw Bergum BV in Suameer.

Lixenberg zelf weet zeker dat zijn opvoeding in het oude Joodse geloof van grote invloed is geweest op zijn kunstenaarschap. In zijn stalen monumenten keerden de eindeloos gevarieerde orthodoxe opvattingen terug. Goed en kwaad, positief en negatief, zwart en wit blijven elkaar ontmoeten en bestrijden in zijn werk. Het werk van Lixenberg kan gerekend worden tot het constructivisme waarin geometrische en mathematische elementen bepalend zijn. Hij ontwikkelde zich tot een kunstenaar die het spel van de vormen en tegenvormen, de cirkels en veelhoeken, opstellingen en tegenstellingen niet alleen als spel opvat, maar ook als een manier van toegepaste beeldtaal. In zijn beelden manipuleerde hij geometrische vormen tot ruimtelijke objecten. Het begon dikwijls met het scheuren in een blad papier, een A-viertje, scheuren en vouwen, met vervolgens tekeningen, honderden tekeningen en daarna kartonnen schaalmodellen. Naar die modellen werden in de constructiewerkplaats stalen schaalmodellen gemaakt, waarna het definitieve beeld kon worden vastgesteld en tot stand gebracht.

In 1991 realiseerde Lixenberg een beeldenrouten in de provincie Flevoland. Twaalf beelden werden er tijdelijk geplaatst. De 60 kilometer lange route liep van Almere naar Dronten. In de stadhuizen van Lelystad en Almere en in het provinciehuis was tegelijktijdig tweedimensionaal werk van Lixenberg tentoongesteld.

Het werk van de kunstenaar bestaat steeds uit twee tegengestelden, waarbij de buitenkant van de ene vorm de binnenkant is van de andere vorm en omgekeerd. De delen passen wel of niet in elkaar, maar vormen altijd een eenheid. Soms gebruikte Lixenberg, als accent kleur in zijn werk. De kunstwerken van Cyril Lixenberg kenmerken zich door hun eenvoudige karakter. Het laatste kunstwerk dat Lixenberg ontwierp waren twee enorme sculpturen bij Fort Diemerdam in Amsterdam. De productie heeft hij niet meer mogen meemaken. De opdracht tot uitvoering werd door hem op 9 januari 2015 aan het staalbedrijf gegeven. Eén dag later, op 10 januari, overleed Cyril Lixenberg op 82-jarige leeftijd in Amsterdam aan prostaat kanker.

Werk van Lixenberg is o.a. te vinden op de Ketelmeerdijk bij Ketelhaven, in Dronten, Emmeloord en Almere, bij de bibliotheek in Nieuw Loosdrecht, bij de brandweerkazerne in Hillegom en in Emmen voor het Schepenziekenhuis. Niet alleen in Nederland maar ook op verschillende plaatsen in de Verenigde Staten zijn kunstwerken van Lixenberg te vinden.

 

Laatste Update maandag, 07 november 2016