Wandreliëf

Wandreliëf
Wandreliëf Wandreliëf Wandreliëf Wandreliëf Wandreliëf

Plaats: Emmeloord

Locatie: Peppellaan 1

Kunstenaar: Geert Spuijbroek

Materiaal: cement

Jaar: 1957

Beschrijving:

De wederopbouwperiode kenmerkte zich door een forse toename van kunst in de openbare ruimte. De overheid zag het belang van ondersteuning in om het toekomstig cultureel erfgoed te stimuleren. In 1953 werd de percentageregeling beeldende kunst vastgesteld. De regeling hield in dat 1% percentage van de bouwsom van nieuw te bouwen schoolgebouwen besteed werd aan kunst. In 1955 werd de regeling uitgebreid naar middelbare- en hogere scholen om de jeugd al vroeg met kunst in aanraking te brengen. De gemeente- en bijzondere scholen werden met kunst verfraaid. Meestal koos men voor monumentale kunst die speciaal ontworpen was voor op of aan het gebouw. In de jaren '50, '60 en '70 werd voor wandkunst veel gebruik gemaakt van de zogenaamde sgraffito techniek. Sgraffito is in de naoorlogse periode populair omdat het binnen het technische materiaalaanbod relatief de goedkoopste kunsttoepassing was voor grotere formaten.

Aan de Espelerlaan werd in 1957 de Chr. Lagere Technische School 'de Schakel' gebouwd naar plannen van architect Ir. W.J. Berkemeijer uit Zwolle. Voor het exterieur van dit schoolgebouw heeft Geert Spuijbroek twee wandreliëfs ontworpen die gebonden kunst genoemd worden omdat ze voor deze specifieke plek ontworpen waren en letterlijk een eenheid met het schoolgebouw vormden. De gebruikte materialen pasten bij de architectuur. Spuijbroek koos voor een figuratieve vormentaal die hij door een hoekige, lineaire stilering vereenvoudigde. De reliëfs zaten op de kopse gevel van het schoolgebouw, links en rechts van de raampartij in het midden. Op het linker reliëf verbeeldde Spuijbroek de naam van de school en vaardigheden en gereedschappen die refereren aan het technisch onderwijs. Op het rechter reliëf waren christelijke symbolen afgebeeld. In 2003 is de school gesloopt en met het gebouw dreigde ook de architectuur gebonden kunst te verdwijnen. De rechter muurdecoraties werd echter niet alleen gered van de sloophamer maar kreeg in 2004 een nieuwe plek op het schoolplein van het Emmelwerda College.

Het verzonken reliëf is gemaakt in de sgraffito techniek. Voor dit kunstwerk zijn drie gekleurde lagen specie op de muur aangebracht. De eerste laag was zwart, de tweede laag wit-grijs en tenslotte donkergrijs als deklaag. Omdat er snel en kundig gewerkt moest worden, werkten de meeste kunstenaars nauw samen met een stukadoor. Het ontwerp werd op ware grootte gereproduceerd op een sjabloon of een calque. In de nog natte bovenlaag werd de tekening aangebracht. Vervolgens werd de voorstelling met een tekenstift of paleerijzer uitgestoken of ingekrast. Deze sgraffito is een verhalend reliëf' en de religieuze symboliek is onlosmakelijk verbonden met de bijbelse inslag van de school. Rondom een handpalm zijn planten, bomen, de zon, een duif en twee vissen zichtbaar. De zon duidt op lof voor de schepping van God, de duif is het teken van reinheid en vrede en verwijst naar de Heilige Geest en de vis is het symbool van Christus. De Hand verwijst naar Jesaja 49 : 16, " Zie, Ik heb u in de beide handpalmen gegraveerd; uw muren zijn steeds voor Mij. In de handpalm zijn 'Alfa' (Α) en 'Omega' (Ω) afgebeeld. Deze eerste en laatste letter van het klassieke Griekse alfabet symboliseren Jezus almacht. In Openbaring 1:8, 21:6 en 22:13 zegt Jezus: "Ik ben de Alfa en de Omega."

Het reliëf is een overgangsgebied tussen een twee dimensionale tekening en een drie dimensionaal beeldhouwwerk.

Kunstenaar

Gerardus Johannes (Geert) Spuijbroek (Spuybroek) werd op 6 februari 1920 in Raamsdonkveer geboren. Hij studeerde van 1940-1946 Monumentale vormgeving aan de Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag. Van 1957-1974 was Spuijbroek docent natuurtekenen/vormstudie aan de Academie van Beeldende Kunsten in Rotterdam. Daarnaast was hij van 1968-1972 docent schilderen aan de Nutsacademie van Pedagogie en Maatschappelijke Vorming Rotterdam en van 1957-1974 docent aan de Academie van Beeldende Kunsten Rotterdam. Naast zijn docentschap was hij werkzaam als beeldend vormgever, beeldhouwer en schilder. Kunstenaars gingen na de Tweede Wereldoorlog oude technieken nieuw leven inblazen. Opvallend is dat veel kunstenaars zich niet in één techniek specialiceerden, maar experimenteerden met verschillende technieken. Spuijbroek maakte vrij werk, wandreliëfs, glasobjecten, lichtobjecten en muurschilderingen.

Voor drie schoolgebouwen in Emmeloord maakte Geert Spuijbroek wandreliëfs. Naast de ingang van de Zonnebloemschool aan de Europalaan is een natuursteen mozaïek te vinden. Voor L.T.S. de Schakel aan de Espelerlaan heeft Spuijbroek in 1957 twee wandreliëfs in de sgrafitto techniek gemaakt. Na de sloop van het gebouw is één reliëf op het schoolplein van het Emmelwerda College geplaatst. In 1952 maakte hij voor het voormalig schoolgebouw van de Chr. MULO-school aan de Smeden drie reliëfs eveneens in sgraffito.

In 1979 ontwierp Spuijbroek de boekomslag voor "De lange reis langs tweede weg", geschreven door J. Verseput ter gelegenheid van het 25-jarig bestaan van de Nutsacademie van Pedagogie en Maatschappelijke Vorming in Rotterdam en Middelburg.

Op 2 juli 2004 overleed Geert Spuijbroek op 84-jarige leeftijd in Rotterdam waar hij op 8 juli werd begraven op begraafplaats Crooswijk. Zoon Lars Spuijbroek (1959) treedt in de voetsporen van zijn vader en is architect en kunstenaar.

Laatste Update donderdag, 17 augustus 2017