Kop

Kop
Kop Kop Kop Kop Kop

Plaats: Emmeloord

Locatie: Gooilaan (park)

Kunstenaar: Nel van Lith

Materiaal: basalt

Jaar: 1996

Beschrijving:

In het park aan de Gooilaan werd in 1996 een kunstwerk van Nel van Lith geplaatst. Op de kop, die uit basalt gehouwen is, zijn de groeven van de beitel duidelijk zichtbaar. Hier kun je zien wat beeldhouwen eigenlijk is. Het is niet moeilijk je het brok steen voor te stellen zoals het is geweest.

Het woord beeldhouwen is de afgelopen decennia behoorlijk uitgehold. Moderne machines vervangen steeds vaker hamer en beitel. Nel van Lith is één van de weinige volhardende beeldhouwers die het woord beeldhouwen nog letterlijk nemen. Zij hakt haar figuren uit hardsteen, zoals generaties vakgenoten dat vóór haar ook deden. Haar lichamelijke inspanningen zijn terug te vinden in noeste beelden die lijfelijke aanwezigheid garanderen en fysieke kracht uitstralen. Voor deze sculptuur koos zij basalt. Basalt is een vulkanisch uitvloeiinggesteente dat zeer vast van structuur is. Bij het hakken is de kennis van de structuur van het materiaal erg belangrijk. Elk materiaal heeft specifieke eigenschappen. Bij expressief materiaalgebruik blijven die eigenschappen zichtbaar, evenals de sporen van de manier waarop de kunstenaar gewerkt heeft. Voor de grove vorm bewerkte Nel van Lith het brok steen met een haakse zijslijper en een (diamant)zaag, tot ze de huid bereikte. Vervolgens heeft zij voor de details kleine stukjes verwijderd met hamers, beitels, boren of raspen, afhankelijk van het effect dat zij wilde bereiken. Deze werkwijze levert een ruwe structuur op, die nauw aansluit bij de gesloten vorm van de ruimte-innemende sculptuur.

Nel van Lith heeft en taille directe gehouwen. 'Kop' kijkt de beschouwer niet aan en heeft een heel droevige uitdrukking. Toen de beeldhouwster aan deze sculptuur werkte gebeurde er allerlei verschrikkelijke dingen in haar familieleven en de kop werd droeviger en droeviger. “Ik werk van buiten naar binnen: waar zit ik vol van, waarvan ben ik leeg, wat zit er in mijn merg, wat is er gebeurd? Gravend en wroetend maak ik mezelf. De bron waaruit ik werk is het gewone leven, met alles wat daarbij hoort. Ook verdriet en ellende”. Bronnen: NPO, 'Een leven lang', 5 januari 1995 en Tijd van Oogsten; Befaamde beeldhouwers in Nederland.

Voor het dr. J.H. Jansencentrum in Emmeloord staat het bronzen kunstwerk 'Oogst' van Nel van Lith.

Kunstenaar

Petronella Huberta (Nel) van Lith werd op 22 november 1932 in Blaricum geboren. Haar moeder tekende en schilderde. Haar vader was de beeldhouwer Hubert van Lith. Toen Nel 3 jaar oud was scheidden haar ouders en haar moeder verbood haar contact met haar vader. Op 14-jarige leeftijd nam haar moeder haar voor het eerst mee naar het atelier van haar vader in Amsterdam. De sfeer daar, de schimmellucht van natte lappen, de half verkruimelde kleibeelden, een aardse geur van paddestoelen en mos maakte het voor haar duidelijk dat zij ook in zo'n atelier wilde gaan wonen. De keus voor een beeldhouwopleiding werd door haar moeder echter niet met gejuich ontvangen. Toch zet ze door. Van 1951 - 1956 werd zij aan de Rijksacademie voor Beeldende Kunsten in Amsterdam opgeleid door Piet Esser een echte boetseerder. Toen zij tijdens haar opleiding op de academie in het atelier van beeldhouwer Jan Meefout zag hoe hij bezig was met beiteltjes, slijpen en schuren stond haar besluit helemaal vast. Nel van Lith ontving in 1967 een beurs van het Ministerie van C.R.M. voor een studiereis naar Egypte en in 1981 kreeg zij de Gouden medaille van Arti uitgereikt, een eerbetoon van de leden van de Amsterdamse kunstenaarsvereniging 'Arti et Amicitiae' aan een eigentijdse collega.

Tot 1995 woonde en werkte Nel van Lith in Abcoude, waar zij beeldhouwles gegeven heeft aan de toenmalige kroonprinses Beatrix. Daarna verhuisde de beeldhouwster naar Biddinghuizen. Sinds eind 2016 noemt zij Drenthe haar woonplaats. Nel van Lith behoort tot de belangrijkste Nederlandse na-oorlogse beeldhouwers. Zij heeft een breed en veelzijdig oeuvre, waarin zij zich zowel op het gebied van de abstractie als dat van het realisme begeeft. Zij werkt zowel in steen als in brons. Dat hakken in ruwe steen doet zij graag, maar met evenveel plezier boetseert zij portretten die uiteindelijk in brons worden gegoten. In de abstracte beelden past de kunstenares een eenvoudige, maar zeer uitgebalanceerde, haast organische vormentaal toe. De realistische werken omvatten ondermeer treffende portretbustes. De kunstenares maakt haar beelden niet om in een gebouw tentoongesteld te worden. Zij wil dat haar beelden ergens in de vrije ruimte een eigen leven gaan leiden. 

In 1981 kreeg Nel van Lith van de Rijksvoorlichtingsdienst de opdracht een portret te maken van koningin Beatrix. Hare Majesteit de koningin poseerde zo'n 40 uur in haar atelier in Paleis Huis ten Bosch voor Van Lith. Van de portretbuste werden ongeveer 40 exemplaren in brons gegoten die in 1982 bij overheidsinstellingen in heel Nederland geplaatst zijn. In het stadhuis van Almere stond één van deze portretten. In Emmeloord zijn twee kunstwerken 'Kop' en 'Oogst' te vinden in Biddinghuizen staat het bronzen beeld 'De beeldhouwer' en in Swifterbant 'de Tweeling'. In november 2016 heeft de gemeente Dronten een derde kunstwerk aangekocht dat de titel 'Vluchtelingen' draagt. In Venlo vind je 'Levensbeeld' dat in 1977 geplaatst is. In Bergen NH staat het beeld 'Plastiek' (1983). Ook in Amsterdam stond in het stadhuis een portretbuste en een kunstwerk aan de Amstelveenseweg en in Slotervaart in het Eendrachtspark.

Laatste Update dinsdag, 07 februari 2017