Dubbelvorm

Dubbelvorm
Dubbelvorm Dubbelvorm Dubbelvorm Dubbelvorm Dubbelvorm

Plaats: Emmeloord

Locatie: Europalaan

Kunstenaar: Carel Visser

Materiaal: staal

Jaar: 1968

Beschrijving:

In de vijver aan de Europalaan staat een 4 meter hoge constructie van zwart gelakt staal, gemaakt door de kunstenaar Carel Visser. Het kunstwerk, dat de titel 'Dubbelvorm' kreeg, werd op 30 april 1969 onthuld door de heer A.E. Brons die vele jaren voorzitter was van de Culturele Raad van Noordoostpolder. Onder de gasten bevonden zich behalve vertegenwoordigers van het gemeentebestuur en van het bestuur van het A.D. van Eckfonds, ook de man waarnaar het fonds vernoemd is. Carel Visser, die eveneens aanwezig was, vertelde dat het kunstwerk geïnspireerd was op dansende en parende ooievaars. Maar volgens de kunstenaar hoeft niemand dat er overigens in te zien, het beeld is abstract, iedereen mag het nemen zoals het er staat. 

bron: www.emmeloord.info

bron: www.emmeloord.info

Van een afstand lijkt het alsof het kunstwerk en de omgeving een dialoog aangaan. Door de weerspiegeling in het water krijgt de naam van het object een extra betekenis. Carel Visser vertelt in een interview in 1994: "Ik geef mijn titels altijd achteraf. Als mijn galeriehouder zegt: en nu nog de titels, dan zeg ik: over tien minuten heb je ze. Vaak zijn mijn titels beschrijvend. Een titel is een handvat voor de kijker om het beeld te snappen. En hij moet ook de sfeer weergeven". Visser onderzoekt de plastische effectiviteit van herhaling, spiegeling, symmetrie, kanteling en stapeling. Ook in 'Dubbelvorm' zijn deze elementen terug te vinden. In de sculptuur laat Visser het staal uitgroeien, versmallen, uitdijen en weer versmallen. Hij maakt zijn beelden niet voor een specifieke plek. Het gaat niet om de sculptuur in de omgeving, maar om de specifieke (ruimtelijke) eigenschappen van de sculptuur zelf. De interactie tussen massa en ruimte is in 'Dubbelvorm' erg belangrijk.

'Dubbelvorm' is een goed voorbeeld van een constructivistisch beeld waarbij de kunstenaar zich ten doel heeft gesteld door een logisch systeem van vorm en verhouding te komen tot een meetkundige abstractie. Het kunstwerk komt voort uit een reeks van zes dubbelvormen die Carel Visser in 1957-1958 maakte en later opnieuw en groter uitvoerde. 'Dubbelvorm' is één van de laatste beelden uit de serie'. Over 'Dubbelvorm' schreef Visser in de publicatie 'Enige opmerkingen over mijn beelden' (1987) het volgende: "De meest ingewikkelde, architectonische van de serie. Doet denken aan de Amsterdamse School. Staat m.i. op te kleine vlakken. Eindigt boven wel goed".

Symmetrie is voor Visser een belangrijk ordeningsprincipe. Het kunstwerk bestaat uit een aaneenschakeling van rechthoekige vormen die meervoudig symmetrisch gerangschikt zijn. De voorkeur voor symmetrie komt voort uit de behoefte om de vormen zo op elkaar af te stemmen dat er een balans, een natuurlijk evenwicht, ontstaat. Door de symmetrie en de gelijkmatige verdeling van horizontale- en verticale richtingen spreken we van een statische compositie

Kunstenaar

Carel Nicolaas Visser is op 3 mei 1928 in Papendrecht geboren. Doordat zijn vader een groot aannemersbedrijf had, groeide Carel op tussen bouw- en constructiematerialen. In het bedrijf van zijn vader leerde hij als jongen al lassen, houtbewerken en andere ambachtelijke vaardigheden. Na zijn middelbare schoolopleiding studeerde hij van 1948 - 1949 architectuur aan de Technische Hogeschool in Delft. Toen ontdekte hij dat hij zich vooral interesseerde voor het omgaan met massa's en volumes had maar niet voor de technische en functionele aspecten van architectuur. Hij besloot beeldhouwer te worden. Van 1949 -1951 volgde hij lessen aan de Koninklijke Academie van Schone Kunsten in Den Haag en vestigt zich in 1952 als zelfstandig kunstenaar in Amsterdam. Visser geeft van 1958 - 1962 les aan de Koninklijke Academie van Den Haag. Van 1963 - 1998 doceert hij aan het Atelier '63 in Haarlem. 

In het Nederland van na de Tweede Wereldoorlog, waar de beeldhouwkunst nog gedomineerd wordt door de figuratie van de beeldhouwlessen van Esser en Bronner aan de Amsterdamse Rijksacademie, speelt het werk van Carel Visser een zeer bepalende rol. Zijn eerste beelden zijn expressionistisch van karakter (Vogel 1948, Stervend paard 1949). Daarna maakt hij ver doorgevoerde abstraheringen van natuurmotieven in ijzer. Begin vijftiger jaren ontstond het thema van twee gespiegelde vogels, boven elkaar zwevend, aan kop en staart met elkaar verbonden. Carel Visser heeft de vogelvormen teruggebracht tot het meest eenvoudige, het meest essentiële. De dubbele symmetrie is tekenend voor Vissers vormonderzoek van die tijd.

Na deze tijd komt hij tot zijn abstracte 'dubbelvormen' en 'salamiebeelden'. In 1960 worden de vormen eenvoudiger en zoekt hij meer naar openheid en ritme. Zijn beelden zijn abstracte en mathematische (wiskundige) constructies. In deze tijd werkt Visser het liefst met ijzer en (vaak roestig) staal en bij voorkeur in de vorm zoals het de fabriek verliet, in platen, stroken, blokken of balken. Vormen en figuren worden herhaald en gevarieerd. In 1968 vertegenwoordigt Visser Nederland op de 34e Biënnale van Venetië. Centraal in het Rietveldpaviljoen stond 'Dubbelvorm 6', een 4 meter hoge sculptuur opgesteld. Daaromheen kleinere plastieken aangevuld met tekeningen en wandreliëfs. Door de internationale jury van de Biënnale werd aan Carel Visser de David E. Bright Foundation award voor de beste beeldhouwer onder de 45 jaar toegekend. 

Na Vissers 'harde' composities van metalen balken en staven ontwikkelde hij de 'slappe' kubistische plastieken, waarbij metalen delen door middel van leren scharnieren werden bevestigd, zodat vormveranderingen mogelijk zijn. In de jaren 80 van de 20e eeuw verlaat Visser de geometrische vormen en maakt beelden, die zijn opgebouwd uit natuurlijke materialen als veren, schelpen, wol, zand, touw, hout enz. Zijn beelden worden meer en meer intuïtieve (vanuit de intuïtie) assemblages. Bij deze assemblages (samengestelde beelden) maakt hij gebruik van gevonden 'rommel' zoals tractorbanden, autoruiten en balken. Zijn werken uit deze periode zou men environments kunnen noemen, in tegenstelling tot het meer sculpturale werk van ervoor. In 1999 verhuisde Visser naar Zuid Frankrijk.

Op 30 augustus 2004 kreeg Carel Visser op Paleis Het Loo de Wilhelminaring uitgereikt, een oeuvreprijs die om de 2 jaar wordt toegekend aan een vooraanstaand Nederlandse beeldhouwer. Volgens de jury verdiende Visser de prijs, omdat hij samen met de kunstenaars Wessel Couzijn, Andre Volten en Shinkichi Tajri het gezicht van de moderne beeldhouwkunst in Nederland heeft bepaald. Als onderdeel van de prijs verstrekt de gemeente Apeldoorn een opdracht voor een beeld in het Sprengenpark. Visser maakte 'Meer' het vierde beeld in deze Wilhelminaringcollectie. De prijs is in 1998 in het leven geroepen ter gelegenheid van het feit dat het vijftig jaar geleden was dat Wilhelmina afstand deed van de troon. Carel Visser is op 1 maart 2015 op 86-jarige leeftijd overleden in zijn Franse woonplaats Le Fousseret.

In Flevoland vind je beelden van Carel Visser in Emmeloord en Zeewolde.

Laatste Update donderdag, 23 maart 2017