1942 -

1942 -
1942 - 1942 - 1942 - 1942 - 1942 -

Plaats: Emmeloord

Locatie: Deel 23

Kunstenaar: Hans Petri

Materiaal: epoxyhars en beton

Jaar: 1966

Beschrijving:

Op de Deel staat een 4,45 m breed kunstwerk uit 1966. Dit kunstwerk dankt de gemeente aan de landelijke percentageregeling beeldende kunst die voorschreef dat 1% van de bouwkosten van overheidsgebouwen aan kunst besteed moest worden. Het Domeinkantoor werd tussen 1956 en 1959 gebouwd naar een ontwerp van architect S.J. van Embden. Toen het kantoorgebouw in 1963 officieel in gebruik genomen werd verstrekte de eigenaresse van het pand, de Rijksdienst voor de IJsselmeerpolders sinds 10 december 1962 de opvolger van de Directie Wieringermeer, de opdracht aan de kunstenaar Hans Petri. Aan de beelden die bij overheidsinstellingen en scholen in Noordoostpolder geplaatst werden, waren destijds voorwaarden gesteld. Zij moesten de elementen symboliseren die de polder tot polder maakte: water, grond, zee, lucht, arbeid, oogst. Omdat men zich realiseerde dat het 'riskant' was om in deze nieuwe gemeenschap iets neer te zetten dat iets specifieks voorstelde koos men voor de uitvoering meestal voor abstracte kunst. De voor die tijd nieuwe kunst paste bij het nieuwe land.

Het kunstwerk werd in juli 1966 naast het Domeinkantoor geplaatst. Op 23 december 1966 werd het kunstwerk officieel door de Rijksdienst voor de IJsselmeerpolders overgedragen aan de gemeente Noordoostpolder. In zijn toespraak zei de net gepensioneerde ir. A.D. van Eck: "Iedereen mag er in zien wat hij of zij wil, maar mij spreekt de plastiek aan als vorm van kracht, spanning, groei, een knop die nog ontloken is, een plant in de groei". Overigens zag hij het plastiek liever geplaatst in een kunstmatige vijver, in de nabijheid van het toekomstige gemeentehuis, ergens midden op De Deel.

Het kunstwerk weegt 700.000 kg. De in epoxy en spuitbeton uitgevoerde, vrijstaande sculptuur doordringt en verovert de ruimte. Het beeld heeft een open vorm en een levendige huid. Omdat de expressieve vormen in verschillende richtingen de ruimte insteken, spreken we van een ruimte-veroverende sculptuur. Hans Petri laat het kunstwerk een relatie met zijn omgeving aangaan. De titel '1942 -' zegt het al, het kunstwerk symboliseert het groeiproces van de gemeenschap die de nieuwe polder bevolkt. Op 9 september 1942 bereikte het water het laagste punt in het maaiveld en werd de Noordoostpolder droog verklaard. Toen de 48.000 hectare grote polder droogviel kon worden begonnen met de ontginning en inrichting van dit nieuwe land. De zeer vochtige grond moest in cultuur gebracht worden voordat Domeinen de grond uit kon gegeven aan de mensen die in de nieuwe polder kwamen wonen en werken. 

Op 7 oktober 2014 heeft de gemeenteraad besloten krediet beschikbaar te stellen voor de verplaatsing van het kunstwerk '1942 -' in verband met realisering werkzaamheden Stadshart. De nieuwe locatie wordt de grasstrook bij de kruising Espelerlaan – Koningin Julianastraat. Hier is een rotonde gepland. Als deze in 2015 gerealiseerd is kan het kunstwerk worden verplaatst. Op de nieuwe locatie komt het kunstwerk beter tot zijn recht en blijft de verbinding met het oude Domeinkantoor behouden. De geraamde kosten voor het verplaatsen van het kunstwerk zijn begroot op € 8995,-.

Kunstenaar

Johannes Philip Laurens (Hans) Petri is op 1 december 1919 in Weerslo geboren. Zijn vader was dominee en op 4 jarige leeftijd verhuisde het gezin naar Dordrecht. Door de vriendenkring van zijn ouders werd bij Hans belangstelling voor natuur en tekenen gewekt. In 1941 ging hij in Amsterdam biologie studeren, maar stapte na een jaar over op een studie beeldhouwen en grafiek aan de Academie voor Beeldende Kunsten in Rotterdam (1942-1944).

In 1942 had Petri, samen met een aantal studiegenoten, een atelier in "Teekengenootschap Pictura" in Dordrecht. In zijn begin jaren vervaardigde hij kleine figuratieve beelden die het dagelijks leven of religie tot onderwerp hadden. Tussen 1946 en 1949 maakte hij tekeningen, aquarellen en gouaches voor het Stadsarchief van straten en plekjes in Dordrecht. Later ontwierp hij enkele monumenten zoals het oorlogs- en bevrijdingsmonument 'De levensboom' (1952) in Dordrecht, het Indië-monument 'Het verre Oosten 1941-1945 (1959) in Enschede en het 'Spuisluismonument - herinneringsmonument watersnoodramp 1953 (1960) in Schiedam. Daarnaast maakte hij gevelsculpturen en wandplastieken, maar vervaardigde ook vrijstaande sculpturen die hij een relatie met hun omgeving liet aangaan. Petri werkte zowel abstract als figuratief op expressieve en/of gestileerde wijze. In 1962 betrok hij, samen met zijn vrouw de keramiste Geertje Petri-Eijskoot (1922-2012), een boerderij in Echteld. Eind jaren zestig ging Petri zich steeds meer toeleggen op het vormgeven van de omgeving van gebouwen, onder andere het Fonteinlandschap (1973) voor Het Albert Schweitzer-Ziekenhuis in Dordrecht.

In 1971 werd de opdracht voor een ontwerp voor een nationaal monument in Den Haag ter nagedachtenis aan Koningin Wilhelmina aan architect Frans van Dillen, beeldhouwer Jan Maaskamp en Hans Petri verleend. In de opdrachtformulering van de adviescommissie stond onder andere dat het om een gedecentraliseerd project ging dat zou kunnen leiden tot een 'weg' door het gegeven gebied. Petri en Dillen besloten samen te werken en maakte een ontwerp voor een 'Keienlint'. De route van het 675 meter lange 'voetspoor' van grote en kleine veldkeien zou beginnen en/of eindigen met een bronzen kei op het plein bij de Grote Kerk en een stenen kei op het Binnenhof. De bronzen kei moest een centrale plaats innemen en in de huid ervan zouden in reliëf nader te kiezen teksten van Wilhelmina worden gegraveerd en ook één of meerdere portretten. Koningin Juliana zou destijds bij het zien van het ontwerp tegen prins Bernard hebben gezegd: "Ja, mijn moeder was een kei van een vrouw". Het ontwerp werd vanwege de stedenbouwkundige aanpak als beste uitgekozen om verder ontwikkeld te worden, maar werd na veel verzet en een inspraakprocedure alsnog afgewezen omdat het onwaardig zou zijn en men de relatie met de vorstin niet zag in het ontwerp. Uiteindelijk werd vele jaren later een ontwerp van Charlotte van Pallandt, een traditioneel figuratief beeld, uitgevoerd dat in 1987 onthuld werd.

Hans Petri was een veelzijdig kunstenaar en heeft naast monumenten, beelden en omgevingskunstwerken ook penningen, handpoppen en maskers gemaakt. De laatste jaren van zijn leven nam hij geen opdrachten meer aan en werkte voor zichzelf in zijn atelier "Het Zand" in Echteld. Hans Petri overlijdt op 13 februari 1996 op 76-jarige leeftijd in Dordrecht, waar hij op 17 februari begraven werd op begraafplaats Essenhof.

 

Laatste Update donderdag, 19 oktober 2017