Monument voor de gevallenen

Monument voor de gevallenen
Monument voor de gevallenen Monument voor de gevallenen Monument voor de gevallenen Monument voor de gevallenen Monument voor de gevallenen Monument voor de gevallenen Monument voor de gevallenen Monument voor de gevallenen

Plaats: Lelystad

Locatie: Stadspark, Vlieterbrug

Architect: Willem Bouter

materiaal: vaurion

Jaar: 1977


Beschrijving:

In Lelystad ontstond in de tweede helft van de jaren zeventig de behoefte aan een ontmoetingsplaats voor de jaarlijkse vier mei herdenking. Men dacht aan een plaat of een zuil. Een echt kunstwerk had men in eerste instantie niet voor ogen. De in Lelystad woonachtige kunstenaar Willem Bouter las in de krant dat men over een oorlogsmonument dacht en kwam met het idee voor een beeldhouwwerk. En zijn idee voor een verzetsmonument werd door het Openbaar Lichaam voor de Zuidelijke IJsselmeerpolders overgenomen. Zo kwam het beeld er en zoals dat wel vaker gaat, toen zat er opeens haast achter. Zo'n haast, dat het in beton gemaakte beeld niet tegen de weersinvloeden bestand was en na drie jaar al bezweek. Daarom vervaardigde Willem Bouter een nieuw beeld. Identiek aan het eerste maar nu van vaurion, een weerbestendig kalksteen uit Frankrijk. Helaas is deze franse kalksteen makkelijk te vernielen. Vandalen hebben al een paar keer de handen van het figuur afgehakt.

Dit oorlogsmonument is, in tegenstelling tot andere kunstwerken van Bouter die allemaal abstract van vorm zijn, figuratief. Een duidelijk mensfiguur, opgebouwd uit brokken steen. Een mens, gespleten, achteruit deinzend. Niet een gebaar van agressie tegen de belager, maar één van afwijzing. Afwijzing van alles wat geweld, wat oorlog is. Een beeld van vrede, een monument voor de gevallenen. Een monument opgericht ter nagedachtenis aan de burger- en militaire gevallenen tijdens de Tweede Wereldoorlog en nu symbool tegen neofascisme en discriminatie van afkomst, geloof en geaardheid. Achter het beeld is een gedenkmuur geplaatst van witte bakstenen. In de muur zit een plaquette met de tekst: 'voor hen die vielen in de strijd tegen de Duitse bezetters 1940 – 1945.

Bij de onthulling op 4 mei 1977 sprak landdrost Han Lammers de volgende woorden: "Een monument in Lelystad is goed, omdat dit nieuwe land in vrijheid tot ontwikkeling kan komen omdat het oude land is vrijgevochten van de onderdrukking van de bezetters".

Kunstenaar

Willem Joseph Antonius Bouter is op 13 september 1936 geboren in Amsterdam. Hij studeerde van 1969 - 1973 beeldhouwen en plastische vormgeving aan de Rietveld Academie in Amsterdam, o.a. bij Carel Kneulman en Tonny Andreas. Zijn loopbaan begon de kunstenaar als industrieel ontwerper bij de keramische- en metaal industrie. Hier ligt waarschijnlijk de oorsprong in de tweeledigheid in zijn ontwikkeling met enerzijds de organische en anderzijds de technische kant. Willem Bouter, afkomstig uit Amsterdam, ontvluchte de overvolle stad en vestigde zich in 1975 in het toen nog rustige Lelystad. Na zes jaar verruilde hij het drukker wordende Lelystad voor het noorden van Groningen. Bouter vestigde zich in Uithuizen en later woonde en werkte hij in Roodeschool. In 1996  verhuisde hij naar Luxemburg waar zijn monumentale werk door een grote galerie met succes werd gebracht en waar hij ook regelmatig opdrachten kreeg. De fysieke uitdaging van het hakken in steen en hout boeide hem mateloos. Hij werkte van lyrisch abstract tot figuratief.

Willem Bouter deed zijn inspiratie op in de scheepsbouw en dan met name in de scheepsarcheologie. Wat hij in het Scheepsarcheologisch Museum van Ketelhaven (nu Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in Lelystad) zag interesseerde hem mateloos. Het werd voor hem een directe inspiratie bron. Veel werken die hij tijdens en na zijn verblijf in Lelystad maakte, hebben een directe relatie met de scheepsbouw. Bouter heeft grote bewondering voor de steenculturen zoals die in Egypte en Assyrië waren. De stoeren stenen beelden die ze toen vervaardigde inspireerden hem bij het maken van sculpturen.

Willem Bouter overleed op 11 april 2000 in Viadnen (Luxemburg).

Laatste Update zaterdag, 15 november 2014