Stolpersteine

Stolpersteine
Stolpersteine Stolpersteine

Plaats: Urk

Locatie: Wijk 8 - 30

Kunstenaar: Gunter Demnig

Materiaal: messing

Jaar: 2001

Beschrijving:

Van 1940 tot 1942 woonde op Urk een joodse familie, koopman Israël Samuel Kropveld met de bijnaam Japien de Joode, zijn vrouw Hendrika de la Penha en hun dochter Lea. Zij weigerden onder te duiken omdat ze de Urker mensen niet in gevaar wilden brengen. 'Japien' moet zich met zijn gezin op last van de Duitse bezetter in de Amsterdamse Jodenbuurt vestigen. Op 18 mei 1942 vertrok het gezin naar Amsterdam. In maart 1943 worden zij gearresteerd en op transport gezet naar Westerbork. Op initiatief van Urkers wordt een poging ondernomen om de familie vrij te krijgen van verdere deportatie. Deze poging blijft echter zonder resultaat. Op 9 april 1943 is het gezin vergast in vernietigingskamp Sobibor.

Op 21 april 2011 zijn in het trottoir voor de woning in Wijk 8-30 drie Stolpersteine geplaatst. Stolpersteine zijn betonnen keien van 10 x 10 x 10 cm bedekt met een messingplaatje. Op de stenen zijn de naam, geboortedatum, deportatiedatum en plaats en datum van overlijden gestanst. Stolpersteine betekent 'struikelstenen', een steen waarover je valt. Niet letterlijk, maar bij het lezen ervan ‘met het hoofd en met het hart’. Het is een Joods gezegde: zolang iemands naam wordt genoemd, is hij niet vergeten. En dat was ook de gedachte van de Berlijnse kunstenaar Gunter Demnig toen hij in 1994 de Stolperstein bedacht. Gelet op de jonge geschiedenis van de provincie is Urk vermoedelijk de enige plek in Flevoland waar de Stolpersteine te zien zijn.

Zie: ook Stchting Urk in Oorlogstijd en  Omroep Flevoland

Kunstenaar

Gunter Demnig werd op 27 oktober 1947 in Berlijn geboren. In 1967 ging Demnig kunstpedagogie studeren aan de Hochschule für Bildende Künste in Berlijn. Van 1969 tot 1970 gevolgd door een studie industrieel design. Van 1971 tot 1974 zette hij zijn studie kunstpedagogie voort aan de kunstacademie van Kassel. In 1974 begon Demnig met de studie vrije kunst aan dezelfde universiteit bij Harry Kramer, die hij vanaf 1977 voor twee jaar opvolgde in de studierichting Planung, Bauleitung und -ausführung in der Denkmalsanierung. In Kassel werkte hij bij de lokale monumentenzorg en was van 1980 tot 1985 wetenschappelijk medewerker in de studierichting kunst aan de Universiteit. Daarnaast bleef hij steeds werken als autonoom kunstenaar. In 1985 verhuisde hij naar Keulen, waar hij zich onder meer bezig hield met het organiseren van installaties en performances in de openbare ruimte. Hij heeft veel politiek bewogen kunst gemaakt.

Het idee voor de Stolpersteine is ontstaan nadat Demnig in 1974 in zijn woonplaats Keulen met een witte lijn de weg markeerde die duizend Roma en Sinti liepen naar het station en hun deportatie. Een oude vrouw sprak hem er op aan, ze had veel lof voor het initiatief, maar ontkende dat er ooit zigeuners in haar buurt gewoond hadden. Kennelijk hadden deze mensen vanzelfsprekend deel uitgemaakt van hun buurt, en toch werden diezelfde mensen later gedeporteerd zonder noemenswaardige tegenstand van hun buren. Demnig dacht na welk antwoord hij hier op kon geven en bedacht het Stolpersteine project om de buurtgeschiedenis weer zichtbaar te maken. Een geestelijke uit Keulen bracht de zaak verder aan het rollen met zijn opmerking: “Ja, 6 miljoen stenen kun je niet maken, maar om een signaal af te geven kun je toch klein beginnen”? Met een tentoonstelling van Stolpersteine in zijn kerk is het project begonnen.

De eerste 55 stenen zijn in 1997 in de Berlijnse wijk Kreuzberg gelegd. Eind 2015 had hij al meer dan 56.000 Stolpersteine geplaatst in 1600 steden en dorpen in achttien landen. In Nederland werd de eerste Stolpersteinen gelegd op 29 november 2007 in de plaats Borne. Alle stenen worden in het atelier van Gunter Demnig vervaardigd. Demnig plaatst de stenen persoonlijk, vaak met behulp van de jeugd, in de trottoirs voor het huis waar de slachtoffers destijds woonden. Genoodzaakt door de stormachtige ontwikkeling van het project laat hij zich tegenwoordig door een bevriende kunstenaar ondersteunen.

Laatste Update donderdag, 30 april 2015