Stichtingssteen Vuurtoren 1844

Stichtingssteen Vuurtoren 1844
Stichtingssteen Vuurtoren 1844

Plaats: Urk

Locatie: Wijk 3-80

Maker:

materiaal: Natuursteen

Jaar: 1844 / 1972


Beschrijving:

Urk ligt op een boven de omringende Holocene bodem uitstekende Pleistocene heuvel van keileem, waarvan het hoogste punt 8,30 m boven NAP ligt. Tijdens de regering van koning Willem II werd op 'de bult' onder het bestuur van jhr. Anthonie Cornelis Twent (1771-1852), destijds Admiraal inspecteur-generaal van het loodswezen, op 18 mei 1844 de eerste steen gelegd voor de nieuwe vuurtoren. Het leggen van de 'eerste steen' van een gebouw is een formele handeling die het begin van de bouw symboliseert. De 'eerste steen' is niet de allereerste steen van het fundament. De gedenksteen, ook wel stichtingssteen genoemd, wordt enige tijd later op een goed zichtbare plek ingemetseld en bevat over het algemeen een tekst waarmee wordt aangegeven wanneer en door wie hij gelegd is. De stichtingssteen van de nieuwe vuurtoren werd aan de zeezijde van de ronde toren ingemetseld. Op de steen stond de tekst:

TIJDENS DE REGERING VAN 
WILLEM II 
KONING DER NEDERLANDEN 
PRINS VAN ORANJE NASSAU 
GROOT HERTOG VAN LUXEMBURG ENZ. ENZ. ENZ. 
IS DEZE TOREN OP LAST VAN DEN VICE ADMIRAAL 
JULIUS CONSTANTIJN RIJK 
MINISTER VAN MARINE ENZ. ENZ. 
BIJ HERNIEUWING OPGEBOUWD 
ONDER HET BESTUUR VAN JONKHEER 
ANTHONIE CORNELIS TWENT 
KOMMANDEUR DER ORDE VAN DE NEDERLANDSCHEN LEEUW
INSPECTEUR GENERAAL OVER HET LOODSWEZEN ENZ. 
ZIJNDE DE EERSTE STEEN GELEGD DEN 18 MEI 1844.”

De gevelsteen is bovendien een eerbetoon aan directeur-generaal voor het loodswezen jhr. Twent, de drijvende kracht achter de verbetering van de Hollandse kustverlichting. In 1972 is de oorspronkelijke steen bij een restauratie van de vuurtoren vervangen door een duplicaat die, om verwering tegen te gaan, aan de landzijde naast de ingang van de toren is geplaatst. De originele steen is destijds aan de binnenkant van de toren geplaatst om verdere verwering te voorkomen.

De ronde toren was 13,90 m hoog en opgetrokken in baksteen die gecementeerd is, oftewel bestreken met cement. De vuurtoren was voorzien van een olielamp met een door de Zwitser Aimé Argand (1755-1803) uitgevonden holle, cilindervormige pit met capillaire werking en een draailicht geconstrueerd volgens een uitvinding van de Franse ingenieur en fysicus Augustin Jean Fresnel (1788- 1827) uit Parijs. Het licht van de nieuwe vuurtoren werd op 15 november 1845 voor het eerst ontstoken.   

Laatste Update dinsdag, 26 juni 2018