Herinneringsplaquette 1940 - 1945

Herinneringsplaquette 1940 - 1945

Plaats: Rutten

Locatie: Gemaalweg 25

Maker:

materiaal: brons

Jaar: 2000


Beschrijving:

Op 27 juli 1940 wierp een 2-motorige Engelse bommenwerper enkele bommen af boven de werkhaven bij Lemmer. Zij explodeerden in het water, op één na. Deze bom ontplofte niet, maar beschadigde wel de waterleidingbuis van de zogeheten gemaalhuizen nabij het in aanbouw zijnde poldergemaal. Toen in de namiddag herstelwerkzaamheden door mensen van N.V. Intercommunale Waterleiding plaatsvonden stak één van de arbeiders z'n schop in het gat om te kijken hoe diep het was en raakte hierbij waarschijnlijk de ontsteking. Om kwart over vier explodeerde de bom alsnog. Drie werknemers van het waterleidingbedrijf lieten het leven, de 31-jarige werkman Klaas Verhoeff, de 34-jarige werkman Geert Nieuwenhuis en hun chef de 46-jarige hulpfitter Jacob Leijenaar. Daarnaast kwamen vijf omstanders om, de 34-jarige veldwachter Jacob Derksen, de hoofdopzichter van het waterschap 'De Zeven Grietenijen en Stad Sloten', opzichter van het waterschap 'de Lemstersluis' en tevens voorzitter van de Bond van Waterschapsambtenaren en hoofd van de Luchtbeschermingsdienst in Lemmer de 50-jarige Cornelis Bartholomeus Koole, de 36-jarige bakker Jan Koopmans, de hoofdmachinist bij het in aanbouw zijnde gemaal de 39-jarige Michiel Westerveld en de 38-jarige betonwerker Tjasso Roossien, die pas sinds 18 juni 1940 bij de Dienst der Zuiderzeewerken werkzaam was als ijzervlechter bij de sluisput.

Eind juni 1949 werd in het gemaal bij Lemmer een bronzen gedenkplaat aangebracht ter herinnering aan twee medewerkers van de Dienst der Zuiderzeewerken die tijdens de Tweede Wereldoorlog om het leven zijn gekomen. De tekst op de plaquette luidde:

1940 - 1945
TER NAGEDACHTENIS
AAN HEN DIE VIELEN
J.H. CRETIER
M. WESTERVELD

In 2000 is deze plaquette op initiatief van de heer Jan de Vries, schoonzoon van één van de slachtoffers de heer Tjasso Roossien, vervangen door een nieuwe plaat waarop negen namen vermeld staan. De nieuwe herinneringsplaquette is op 27 juli 2000, onthuld door dijkgraaf Henk Tiesinga van Waterschap Zuiderzeeland en initiatiefnemer Jan de Vries. Op de dag van de onthulling werd herdacht dat het 60 jaar geleden was dat de 8 slachtoffers bij de bomexplosie bij het in aanbouw zijnde gemaal bij Lemmer omkwamen. De tekst op de gedenkplaat luidt:

1940 - 1945
TER NAGEDACHTENIS
AAN HEN DIE VIELEN

J. DIRKSEN   27 juli 1940
C.B. KOOLE
J.R. KOOPMANS
J. LEIJENAAR
G. NIEUWENHUIS
T. ROOSSIEN
K.W. VERHOEFF
M. WESTERVELD

J.H. CRETIER   3 mei 1945

Onder de acht namen van de slachtoffers van de bomexplosie staat de naam J.H. Cretier. Jan Hendrik (Henk) Cretier was op 14 juni 1896 geboren in Rossum en vertrok op 2 januari 1939 naar Urk waar hij in dienst trad bij de Dienst der Zuiderzeewerken. Hij werd één van de wakers (opzichters) van het werk Ramspol. Op zondag 1 oktober 1944 werd Cretier tijdens de razzia in Putten met 658 andere mannen opgepakt door de Duitsers. Jan Hendrik Cretier was op de verkeerde tijd op de verkeerde plek. Die dag werkte hij als timmerman in de buurt van Putten en gaf een verpleegster een lift op zijn fiets. Op 2 oktober werden de mannen afgevoerd naar 'Politisches Durgangslager Amersfoort' (Kamp Amersfoort). Vanuit Amersfoort werd Cretier op 11 oktober op transport gesteld naar het Duitse concentratiekamp Neuengamme waar hij op 14 oktober arriveerde. Lange tijd werd aangenomen dat Cretier aan boord van één van de drie Duitse schepen was die op 3 mei 1945, één dag voor de Duitse capitulatie, door Britse bommenwerpers in de Lübecker Bocht tot zinken werden gebracht. In 2009 kreeg de familie bericht van de Stichting Oktober 44 dat Jan Hendrik Cretier al op 25 december 1944 was overleden. Hij zou met een ziekentransport van Neugamme naar Bergen-Belsen zijn overgebracht waar hij op 48-jarige leeftijd overleed. Bron: Tussen de Voorn en Loevestein, nr. 36, 2009 . Met dank aan de Historische Kring Bommelerwaard voor het toezenden van de publicatie.

Aan de buitengevel van het gemaal hangt sinds 2011 een gedicht van waterdichter Niels Blomberg. Met het gedicht verwijst Blomberg naar de bomexplosie die op 27 juli 1940 plaatsvond. Bron: straatpoëzie.nl

Persoonlijke verhalen over de bomexplosie vindt u op spanvis

Laatste Update zaterdag, 18 november 2017