Gedenkplaatje A.J. Knipmeijer

Gedenkplaatje A.J. Knipmeijer
Gedenkplaatje A.J. Knipmeijer Gedenkplaatje A.J. Knipmeijer

Plaats: Emmeloord

Locatie: Harmen Visserplein

Kunstenaar:

Materiaal: staal

Jaar: 1967

Beschrijving:

Op het Harmen Visserplein staat 'de onderduikersbank'. De door kunstenaar Wim van Doorschodt ontworpen bank is door het Onderduikerscomité aan de bevolking geschonken als monument voor de onderduikers en verzetsstrijders die in de Tweede Wereldoorlog in de Noordoostelijke Polder, zoals de Noordoostpolder toen genoemd werd, actief waren. Naast de bank ligt in de bestrating een gedenkplaatje met daarop de tekst:

A.J. Knipmeijer
 
Onverbekelijk met de
onderduikers verbonden
 
1940-1945

De nieuwe, vaak moeilijk begaanbare Noordoostelijke Polder heeft een belangrijke rol gespeeld in de Nederlandse oorlogsgeschiedenis. Tijdens de Tweede Wereldoorlog hebben hier meer dan 20.000 mannen ondergedoken gezeten. De Noordoostelijke Polder (NOP) stond synoniem voor Nederlands Onderduikers Paradijs. Albert Johannes (Bert) Knipmeijer, geboren in 1912 in Hoogeveen, speelde in het Nederlands Onderduikers Paradijs een grote rol. Hij was hoofd administratie en personeelszaken van de Directie Wieringermeer, afdeling Noordoostpolderwerken en hield kantoor in Kampen. Knipmeijer redde vele onderduikers door ze onder te brengen in de Noordoostpolder. Daarnaast heeft hij mannen die aan de Arbeitseinsatz, de tewerkstelling in Duitsland, wilde ontkomen aan een onderduikadres in de polder geholpen door op grote schaal met hun persoonsgegevens te frauderen. Op 2 februari 1944 werd Knipmeijer door de Duitsers gearresteerd. Zodra hij bij de Sicherheitsdienst in Arnhem gevangen zat probeerden allerlei instanties om hem vrij te krijgen. De Duitsers wisten wat hij in Kampen uitvoerden. Na een maand werd hij vrijgelaten door tussenkomst van wijnhandelaar Siebrand. De reden waarom is niet bekend, maar vermoedelijk hebben argumenten van de voedselvoorziening de doorslag gegeven of wellicht steekpenningen. In september 1942 was de Binnenlandse Strijdkrachten opgericht. Na zijn arrestatie werd Knipmeijer commandant van deze organisatie in de Noordoostelijke Polder. In september werd hij weer opgepakt en voor 24 uur vastgezet. Dit was voor Knipmeijer de aanleiding om onder te duiken. Op verschillende adressen heeft hij zich schuil gehouden o.a. bij de familie Siebrand in huis en in diverse barakken in de Noordoostpolder. Tijdens de grote razzia in november zat hij ondergedoken in de difterie-barak van het ziekenhuisje voor polderwerkers in Vollenhove.

Op 17 april 1945 werd de Noordoostelijke Polder door de Canadese 8e Brigade bevrijd. Diezelfde dag droeg Knipmeijer als commandant van de Binnenlandse Strijdkrachten in de Noordoostelijke polder, tijdens een korte ceremonie, het gezag over aan landdrost ir. Sikke Smeding. Het grote bevrijdingsfeest werd gevierd op 31 mei. Ir. Smeding hield een toespraak. Hij sprak zijn dank uit aan het verzet en maakte bekend dat het hoofdplein van Emmeloord naar Albert Knipmeijer zou worden genoemd. Het plein heeft zeer kort zijn naam gedragen. Op 14 november 1945 schreef Knipmeijer aan Smeding: "Van tevoren geheel onkundig van deze naamgeving en wetende, dat U met deze daad de gehele polderillegaliteit Uw erkentelijkheid hebt willen betuigen, heb ik toen niet de moed gehad voor de eer te bedanken, hoewel het m.i. juister ware geweest aan het plein den naam van een onzer gesneuvelde illegale strijders te verbinden". Mede door zijn toedoen werd het belangrijkste plein van Emmeloord vernoemd naar de op 16 april 1945 omgekomen politieman Harmen Visser. Later bleek dat de drie leiders van het verzet in de Noordoostpolder, Albert Knipmeijer, Wiebe Soetendal en Henk Nijenhuis samen hadden afgesproken dat zij na de oorlog geen onderscheidingen zouden aannemen. Zij hadden als burger van Nederland niet meer dan hun plicht gedaan.

Albert Knipmeijer dook na de oorlog in de anonimiteit en overleed in 1971 op 59-jarige leeftijd. Om de nagedachtenis aan Knipmeijer in ere te houden is de hoofdontsluitingsweg van de wijk De Erven naar hem vernoemd. De onthullig van de A.J. Knipmeijerlaan vond plaats op 5 mei 1995, de dag dat 50 jaar bevrijding van Nederland gevierd werd. Op donderdag 30 april 2015 is op het Koeplein in het centrum van Kampen een gedenkteken voor Albert Johannes Knipmeijer onthuld in het bijzijn van nazaten van de verzetsman en de burgemeesters van Noordoostpolder en Kampen.

Laatste Update woensdag, 15 juni 2016