Bevrijdingsboom

Bevrijdingsboom
Bevrijdingsboom Bevrijdingsboom

Plaats: Emmeloord

Locatie: Harmen Visserplein

Maker:

materiaal: tamme kastanje

Jaar: 1946


Beschrijving:

Op het Harmen Visseplein staat een bevrijdingsboom. Het plein is in november 1945 vernoemd naar Harmen Visser. Hij was jarenlang het hoofd van de politie op Urk. In mei 1943 werd Visser, als opperwachtmeester der Marechaussee, overgeplaatst van Urk naar Vollenhove. Tijdens de oorlog was hij in het verzet zeer actief als afdelingscommandant van de Binnenlandse Strijdkrachten. Niet alleen voor Urk, maar ook voor de onderduikers in de Noordoostelijke Polder, zoals toentertijd de Noordoostpolder genoemd werd, heeft hij veel betekend. Onder de schuilnaam 'Ome Willem' zorgde hij voor valse papieren, assisteerde bij droppings en het kraken van magazijnen. Op 14 december 1944 werd Visser gearresteerd en overgebracht naar de gevangenis in Steenwijk. In de nacht van 20 op 21 januari 1945 wist hij te ontsnappen en nam, nu als commandant van de groep Vollenhove van de Nederlandse Binnenlandse Strijdkrachten, het verzetswerk weer op. Tijdens de bevrijding van Nederland trok Visser met zijn ploeg op met een eenheid van de Canadese 8e Brigade van de 3e Infanteriedivisie om Kuinre en Schoterzijl te bevrijden. Op de morgen van de 16e april 1945 kreeg hij bericht dat er in een boerderij in Schoterzijl nog Duitse militaire zouden zitten. Op de Zeedijk tussen Schoterzijl en Slijkenburg was een hinderlaag gelegd door zwaarbewapende Duitse militairen en Nederlandse SS-ers. De 50-jarige Harmen Visser, die op zijn motorfiets voor de Canadezen uitreed, werd onder vuur genomen en dodelijk getroffen. 

Eén dag na het dodelijk schietincident werd de Noordoostelijke Polder op 17 april 1945 door de Canadese regimenten Queens Own Rifles en La Chaudière bevrijd. De bevrijde polder werd nog diezelfde dag door Albert Knipmeijer, hoofd van de Binnenlandse Strijdkrachten, aan landdrost Sikke Smeding overgedragen. Als dank voor de vrijheid vond er op 17 april 1946, precies een jaar nadat de Noordoostelijke Polder door de Canadezen bevrijd werd, op het Harmen Visserplein een officiële plechtigheid plaats. Centraal op het plein, voor het houten dorpshuis, werd door dokter Jansen een boom aangeplant. Tussen de wortels werd een fles met oorkonde geplaatst waarop de volgende tekst stond:

Op heden, den Zeventiende April,
negentienhonderd zes en veertig
werd deze Boom geplant door
J.H. Jansen, arts te Emmeloord,
Voorzitter van de Feestcommissie
ter herdenking van de Bevrijding van de
Noord-Oost-Polder
17 - 4 - 45
 
Emmeloord       -      de Feestcommissie
 
Bron: Nopinoorlogstijd.nl

Namens de Feestcommissie was de oorkonde ondertekend door de heer J.H. Avis, technisch hoofd-ambtenaar bij de Directie van de Wieringermeer afd. Noordoostpolderwerken. Tijdens de opbouw van de polder heeft de heer Avis veel betekend voor de sport en het culturele leven. 

De bevrijdingsboom uit 1946 gedijde slecht. Toen de boom in het voorjaar van 1969 vanwege herinrichting van het plein moest wijken werd voor de bibliotheek een nieuw exemplaar aangeplant. De fles met de oorkonde werd gemakshalve niet meer in de grond gestopt. De bevrijdingsboom is een monument ter herinnering aan de geallieerde Canadese militairen die de polder in 1945 bevrijd hebben. In tegenstelling tot andere gemeenten die vanwege de Canadese nationaliteit van de bevrijders voor een esdoorn kozen omdat de Maple Leaf (esdoornblad) het nationale symbool van Canada is, werd toentertijd in Emmeloord voor een tamme kastanje gekozen. Na de herinrichting van het Harmen Visserplein zijn rondom de bevrijdingsboom esdoorns geplant. De bevrijdingsboom heeft grote cultuurhistorische waarde omdat hij verweven is met de geschiedenis van het plein. 

Op een bordje bij de boom staat:

BEVRIJDINGSBOOM

GEPLANT 17 - 4 - 1946

 

Zestig jaar na de capitulatie van de Duitsers werd op 5 mei 2005, op de plaats waar Knipmeijer het bestuur van de polder overdroeg aan Smeding, een plaquette onthuld.

Laatste Update donderdag, 23 maart 2017