Modderschouw OB19

Plaats: Lelystad

Locatie: Kopenhagenlaan, Schouw

Maker: Jan Lucas Root

materiaal: hout

Jaar: 1664

Beschrijving:

In 1966 stuitte men bij drainagewerkzaamheden op Kavel OB19 in de Schouw op een scheepswrak dat in 1972 is opgegraven en onderzocht. In het schip zijn houten knopen, pijpfragmenten en scherfjes van Chinees porselein en van rood aardewerk gevonden. Naast deze vondsten zijn in het achterschip een paar modderlaarzen en twee boezemschoppen aangetroffen. Het vermoeden ontstond dat dit vaartuig een natte lading kon vervoeren, die in het ruim werd gestort en later kon worden uitgeschept. Op een ets van Reinier Nooms komen modderschuiten voor, die grote gelijkenis vertonen met dit vaartuig. Op grond daarvan is het schip als modderschouw geïdentificeerd.

De haven van Amsterdam werd in de 17e eeuw voortdurend bedreigd met dichtslibbing. De haven was destijds van het IJ en de Zuiderzee afgesloten door lange dubbele palenrijen met afsluitbare openingen. Daartussen bezonk door het getij meegevoerd slib, dat regelmatig moest worden weggehaald om de diepgang van de haven te bewaren. Om dit tegen te gaan kwamen moddermolens in gebruik die werden voortbewogen door mensen en later door paarden. Met deze molens werd de modder opgebaggerd en in schouwen gestort voor verder transport. De stad Amsterdam beschikte in 1682 over vier moddermolens, twee grote en twee kleine. Bij iedere molen hoorden achttien à twintig modderschouwen om de opgebaggerde modder af te voeren naar het zogenaamde Zieke Water, het Diemermeer, het Bijlmermeer en de Duivendrechtse polder. In 1664 kreeg de stadsschuitenmaker Jan Lucasz Root opdracht honderd modderschouwen te bouwen op de "Stadsschuitenmakerswerf".

De modderschouw is een breed open, eenvoudig gebouwd, vaartuig met een platte, karveel gebouwde bodem zonder kiel. De schuit was ongeveer 16 meter lang en 3,80 meter breed en in drie compartimenten verdeeld door twee dwarsschotten. Hoe de modderschouw uit Amsterdam midden op de Zuiderzee verzeild raakte blijft een vraag. Vermoedelijk is dit vaartuig losgeslagen, afgedreven en op de Zuiderzee vergaan. Interessant in dit verband is de vermissing van twee modderschouwen in 1709.

De boeg van de schouw, zonder dek, is te zien op de tentoonstelling Vergane Schepen in museum Nieuw Land in Lelystad. Een zelfde type modderschouw is gevonden aan de Roerdompweg in Zeewolde.

zie ook: vergane schepen

Scheepsbouwer

Jan Lucasz. Root was van 1660 – 1700 stadsmeesterschuitenmakers op de “Stadsschuitenmakerswerf” op de Oostelijke eilanden in Amsterdam. De schuitenmaker had minimaal 40 man in dienst die vlotschuiten en modderschuiten bouwden. Als de werkzaamheden dit vereisten werd door de bestuurders toestemming verleend dit aantal tijdelijk uit te breiden.