Knardijk

Knardijk
Knardijk Knardijk Knardijk Knardijk Knardijk Knardijk Knardijk

Plaats: Oostelijk Flevoland

Locatie: Knardijk

Maker: R.IJ.P

materiaal: diverse materialen

Jaar: 1951 - 1954


Beschrijving:

Voor de drooglegging van Oostelijk Flevoland, was door de oorlog, geen geld. Totdat de Verenigde Staten in 1950 via het Marshall-Plan geld ter beschikking stelde. In het voorjaar van 1951 startte de Dienst der Zuiderzeewerken vanuit Harderwijk met de aanleg van de Knardijk. De Knardijk ontleende zijn naam aan de Knar,  een Pleistocene zandrug waar bewoningssporen uit de Midden Steentijd (Mesoliticum) zijn gevonden. In de tijd van de Zuiderzee kenden de vissers deze zandrug als visrijke plek en meden de schippers van vrachtschepen de ondiepte. 

De dijkwerkzaamheden voor Oostelijk Flevoland waren aanzienlijk omvangrijker dan die van de Wieringermeerpolder en de Noordoostpolder, daar deze polder geheel door water omringd werd. De Knardijk beslaat ruim 23 km. van de totaal 90 km. van de dijk die daar aangelegd moest worden. Voordat een dijklichaam gemaakt wordt, moet eerst de slappe ondergrond worden weggebaggerd. Voor grondverbetering aan de Knardijk is 2.200.000 kubieke meter grond gebaggerd. Als de grond verbeterd is worden er twee kleidammen op gestort. Wanneer deze boven water uitkomen, wordt er een zandlichaam op gespoten. Onder water wordt het dijklichaam beschermd met kraagstukken, ook wel zinkstukken genaamd. De kraagstukken worden van rijsthout gevlochten. Eerst drijven ze op het water en zinken als er basaltblokken op worden gestort. Voor de Knardijk werden 415.000 kubieke meter kraagstukken en ander rijsthoutbekleding gebruikt. Voorts gebruikte men 310.000 kubieke meter steen-, beton en asfaltbekleding.

Tot 1953 verliepen de werkzaamheden vlot. Toen kwam de stormramp van februari, die vooral Zeeland teisterde. Een deel van het materiaal en personeel, dat voor Oostelijk Flevoland was ingezet, was nodig voor het herstel van de schade in Zeeland. De werkzaamheden aan de dijk werden daardoor vertraagd.

In 1954 werd de dijkbouw in Oostelijk Flevoland voortgezet. Het tempo werd opgevoerd, er moest zoveel mogelijk achterstand ingehaald worden. Op 28 oktober van datzelfde jaar werd de Knardijk gesloten en kon men de vaste wal bereiken. Toen kon worden begonnen met de aanleg van de weg over de kruin van de dijk. De 6,5 m brede weg op de Knardijk werd op 1 juli 1955 officieel opengesteld door de toenmalig minister van Verkeer en Waterstaat, J. Algera. De Knardijk vormde tien jaar lang de bescherming van Oostelijk Flevoland tegen het IJsselmeer. Maar sinds het droogmaken van Zuidelijk Flevoland heeft de Knardijk geen directe waterkerende functie meer.

De dijk is nu een slaperdijk. Mocht in één van beide polders ooit het water toeslaan, dan beschermt de Knardijk de andere polder tegen de gevolgen. Na de drooglegging van Zuidelijk Flevoland in 1968, is de zes meter hoge dijk onderbroken door vaarten, de Lage- en Hoge vaart. Op deze punten zijn in 1969 twee  keersluizen (de Knarsluizen) aangebracht, de Lage Knarsluis in de Lage Vaart en de Hoge Knarsluis in de Hoge Vaart. Beide sluizen zijn opgebouwd uit twee schuiven die voorzien zijn van grote contragewichten, die vrijwel altijd open staan. In geval van een dijkdoorbraak worden de beide sluizen gesloten en kunnen Oostelijk- en Zuidelijk Flevoland apart bemalen worden.

Bij de kruising van de Vogelweg met de Knardijk ligt Knarhaven, de gerenoveerde dijk van de voormalige werkhaven uit de tijd van de drooglegging. De werkhaven diende als aanlegplaats voor schepen met stenen en rijsthout waarvan zinkstukken gefabriceerd werden die gebruikt zijn bij de aanleg van de Knardijk. Als oorspronkelijk inrichtingsobject drukt de werkhaven een bijzondere cultuurhistorische waarde uit van het watersysteem van Oostelijk Flevoland. De werkhaven heeft een sterk pionierskarakter door de essentiële rol bij de aanleg van de dijken rondom Oostelijk Flevoland. Daarnaast heeft de werkhaven ensemblewaarde omdat het een onderdeel vormt van de eerste aanleg van Oostelijk Flevoland. De droogliggende haven benadrukt het feit dat dit gebied vroeger water was.

Bekijk op Omroep Flevoland: Flevoland is één groot landschapskunstwerk

Laatste Update zaterdag, 24 juni 2017