Taanketel

Taanketel

Plaats: Urk

Locatie: Staversekade

Maker:

materiaal: Baksteen, ijzer

Jaar: 2010


Beschrijving:

In vroegere tijden moesten de netten, touwen en zeilen van de vissersschepen een paar maal per jaar getaand worden om ze tegen verrotting te beschermen. De levensduur van de netten en de zeilen werd hierdoor met minstens tien jaar verlengd. Het proces is gebaseerd op een eeuwenoud procedé om plantenvezels als katoen, hennep, manilla en sisal te verduurzamen. In de taanderij werden de netten en touwen in een op hout gestookte taanketel gekookt, de zeilen werden over het algemeen op de grond uitgelegd en met een borstel getaand. Taan is een ontsmettende en bederfwerende bruinige verfstof die verkregen wordt door boomschors te koken in water. Rond 1860 werd gebruik gemaakt van eek/eikenbast. Daarna werd cachou gebruikt, afkomstig uit de bast van tropische bomen als acacia, betelpalm en mimosa. Het tanen geeft een roodbruine kleur. De vloot van historische zeilschepen, de 'Bruine Vloot', dankt hier zijn naam aan. De komst van de nylonnetten in de jaren 1960 maakte tanen overbodig. De taanketel verdween uit het dorpsbeeld.

Op 10 juli 2010 werd op Urk een gerestaureerde ingemetselde taanketel in gebruik genomen. Hans Heikoop van de Stichting Historische Westhaven Urk verrichtte samen met Leen van Loosen van Stichting Erfgoed Urk de officiële handeling, door een net in de taanketel te dopen. De ketel staat op de Staversekade op de plek waar vroeger de taanketel te vinden was. De taanketel is opgetrokken uit metselwerk en voorzien van een stookgat en een schoorsteen. Bij de taanketel is een hijsgiek geplaatst om de netten in de taan te kunnen laten zakken en eruit te kunnen hijsen. De taanketel op Urk is van ijzer en geschikt om touw- en netwerk mee te tanen maar niet voor zeilen. De grondstof die gebruikt wordt om zeilen te tanen moet verwarmd worden in een koperen ketel omdat anders een blauwe gloed op de zeilen komt.

Laatste Update dinsdag, 31 oktober 2017