Pioniersbarak

Pioniersbarak
Pioniersbarak Pioniersbarak Pioniersbarak Pioniersbarak Pioniersbarak Pioniersbarak

Plaats: Tollebeek

Locatie: De Wildzang

Maker: Directie Wieringermeer

materiaal: hout

Jaar: 1947


Beschrijving:

Aan de Wildzang staat de enige overgebleven houten pioniersbarak van Noordoostpolder. De barak herinnert aan de ontginningstijd (1941 – 1962) en staat symbool voor het harde werk wat de polderpioniers verricht hebben. Het gebouwtje maakte ooit deel uit van barakkenkamp Urkervaart en deed dienst als huisvesting voor twee gezinnen.

In de zomer van 1941 was het oostelijk deel van de Noordoostpolder zover drooggevallen dat er een begin gemaakt kon worden met de ontginning. Onder ontginning werd verstaan de eerste ontwatering van de gronden en uitvoering van alle maatregelen die nodig waren om de grond zo geschikt mogelijk te maken voor landbouwgrond. Dit was de taak van de Directie Wieringermeer. Voor de ontginning werkte De Directie samen met twee cultuurtechnische ondernemingen, de Nederlandse Heidemij en de N.V. Grondmij, zij leverde technisch personeel, opzichters en uitvoerders. De Directie haalde voor het graven van de sloten, het ploegen, zaaien, wieden, oogsten en dorsen duizenden arbeiders naar de polder. Alles moest met de hand gedaan worden. Allereerst diende de natte grond ontwaterd te worden. De polderwerkers groeven met de schop, in ploegen van 8 tot 10 man, sloten die 1 m breed waren, 0,60 m diep en 800 m lang. Als een sloot klaar was begonnen ze 300 m verderop weer opnieuw. De mannen werden per meter betaald en verdienden zo'n ƒ 0,60 per uur. Ze werkten 6 dagen in de week, 9 uur per dag, op zaterdag alleen 's morgens gedurende 5 uur. Omdat de verbindingen in en vlak na de Tweede Wereldoorlog slecht waren liet De Directie voor de tijdelijke huisvesting van de polderwerkers ruim dertig barakkenkampen in de Nooroostpolder bouwen. Bron: Veerkracht en Volharding.

Het eerste begin van de meeste dorpen in de Noordoostpolder is een barakkenkamp geweest. Aan de Zuidwesterringweg, op kavel NG64, werd het laatste barakkenkamp van de polder gebouwd. Kamp Urkervaart ging op 3 november 1947 open en bood onderdak aan 310 polderwerkers. Op het terrein van 150 x 180 m stonden drie woonbarakken die elk plaats boden aan zo 'n 100 arbeiders. De manschappenbarakken waren ingedeeld in 10 dagverblijven voor 8 of 10 man met bijbehorende slaapvertrekken en een waslokaal. Daarnaast was er een kantine- en een keukenbarak. De kantine bestond uit een kantineruimte met toneelaccomodatie, een kantinewinkel en een woning voor de kantinebeheerder. Aan de keukenbarak was een kantoorruimte en een woning voor de kampbeheerder gebouwd. Verder waren er twee rijwielbergplaatsen en vier zogenaamde privaten (toiletten). Naast het kampterrein stonden enkele dubbele gezinsbarakken waarin ambtenaren van de Directie Wieringermeer met hun gezinnen woonden. 

Een voormalig polderwerker beschreef later een gezinsbarak als volgt: "Een gezinsbarak moet je je voorstellen als een rijtjeshuis, maar dan helemaal uitgevoerd in hout. Ze waren wel vrij geriefelijk en ook wel behoorlijk ruim, een grote keuken, een grote kamer, drie slaapkamers, een slaapkamer met een wasbak. Heel vervelend was dat er in de woning geen watercloset was".

Bron: www.flevolandbovenwater.nl

In 1956 was De Directie nabij kamp Urkervaart begonnen met de bouw van Tollebeek. In 1957 werden in de omgeving van het dorp de laatste landbouwbedrijven in de Noordoostpolder uitgegeven. Het ontginningswerk was afgelopen, de polderwerkers waren niet langer nodig. Op 10 augustus 1957 sloot kamp Tollebeek, zoals het ook genoemd werd. In afwachting van de eerste voorzieningen in het dorp bleven de barakken nog enige tijd in gebruik. De kantine deed tot 1962 dienst als kerkzaal. Andere barakken werden bewoond of gebruikt voor de school of als gymnastiekzaal. Op 18 december 1957 werd één van de dubbele gezinsbarak door de Directie Wieringermeer geschonken aan de plaatselijke voetbalclub en ijsclub en werd het houten gebouw verplaatst naar de Wildzang. In 1968 is de barak opgeknapt met materialen afkomstig van een identieke barak uit Luttelgeest. In 2005 – 2006 is de barak gerestaureerd. De renovatie was een gezamenlijk project van Tollebeekse verenigingen, Landschapsbeheer Flevoland, Vrienden van Schokland en het Nieuw Land Erfgoedcentrum in Lelystad en kostte ongeveer € 100.000,-.  Zestien oud pioniers zorgden op 29 juni 2006 voor de feestelijke onthulling van de barak die nu dienst doet als clubgebouw van Dart club Tollebeek. 

Laatste Update zondag, 28 februari 2016