Vuurtoren

Plaats: Schokland

Locatie: Zuidpunt

Maker:

materiaal: baksteen

Jaar: 1825

Beschrijving:

De terp op de Zuidpunt ligt van nature wat hoger, onder de terp ligt namelijk een rivierduin. In de prehistorie woonden hier al mensen. In de late Middeleeuwen stond er een kerk. Aanvankelijk gebruiken schippers en vissers deze kerk om zich te oriënteren. Het verhaal gaat dat bij mist en duisternis een seinvuur op de kerktoren werd ontstoken. Maar de roep op een betere bebakening werd sterker. Begin 17e eeuw wordt de zuidpunt voorzien van een vuurbaken. Het gebouw is uitgerust met een takel en een korf waarmee brandende turf omhoog wordt gehesen. In 1635 kwam, door samenwerking tussen een aantal Zuiderzeesteden, een heuse vuurtoren op dezelfde plaats als de oude vuurbaak. Een laag, plomp stenen gebouw, waarop een rooster een open kolen vuur wordt gestookt. Het platvorm lag slechts 14 voet, een kleine 5 m, boven het maaiveld. Om de hoge kosten van de bouw en onderhoud enigszins te drukken, wordt lange tijd het ‘Ensergeld’ geheven. Iedere schipper die de provincie Overijssel binnenvaart is verplicht enkele stuivers belasting te betalen. Hij ontvangt een bakenloodje als betalingsbewijs.

Bij de grote stormramp in 1825, waarbij het eiland overstroomt, wordt de vuurtoren volledig vernield. Nog hetzelfde jaar wordt door Rijkswaterstaat een ronde vuurtoren gebouwd, die aanvankelijk met kolen werd gestookt. In 1845 schreef de Rotterdamse jurist, historicus en neerlandicus Gregorius Mees na een bezoek aan Schokland: “Tegen den muur der oude kerk staat de eenzame woning van den lichtwachter aangeleund. Zijn woning was 12 ¾ bij 5 meter groot en telde drie vertrekken. Vanaf de woning liep een 6 meter lange houten loopbrug naar de lichttoren, die zo ook bij hoogwater te bereiken was”.

In 1845 werd in deze toren een petroleum lamp met prismatische glazen geïnstalleerd.  Rijkswaterstaat vervangt in 1856 de toren door een iets hoger exemplaar een open ijzeren constructie. De toren is vernoemd naar lichtwachter Jacob van Eer, de ‘schokker Jaap’. In 1922 werd de lamp automatisch ontstoken tot de lichten op 10 mei 1940, bij het uitbreken van de oorlog, definitief werden gedoofd.

Een eender exemplaar als deze laatste vuurtoren heeft ook op de terp Emmeloord gestaan. Twee jaar na de drooglegging zijn de vuurtorens afgebroken. In 2007 is de haven van Oud Emmeloord gereconstrueerd en is een replica van de vuurtoren geplaatst.

Op de Zuidpunt is het fundament van de ronde vuurtoren uit 1825 nog te vinden. In 2003 is de fundering van het oude vuurbaken gerestaureerd.