Waterschip NP40

Waterschip NP40

Plaats: Ens

Locatie: Redeweg, kavel NP40

Maker:

materiaal: eikenhout

Jaar: 16e eeuw


Beschrijving:

Bij het draineren van kavel NP40, nabij de oostkust van Schokland, werd in mei 1947 een wrak aangetroffen. Na verkenningen werd het gereserveerd voor nader onderzoek. Van 2 - 13 augustus 1950 werd het schip opgegraven onderleiding van Gerrit van der Heide, archeoloog bij de Directie Wieringermeer. De opgraving werd uitgevoerd met behulp van de aangepaste kwadrantenmethode.

Het betrof hier een waterschip waarvan de bun dichtgemaakt was met ijzeren pennen. In het schip werden ongeveer 550 zwerfstenen gevonden met een geschat gewicht van 11.000 kg. De stenen zijn onderzocht door amateur-geoloog Pieter van der Lijn. Hij vermoedde dat deze stenen afkomstig waren van de noordwestkust van Denemarken en vandaar naar Nederland zijn verscheept. Gezien hun formaat van 20 - 50 cm, de ronde vorm en hun hardheid kunnen de stenen bestemd zijn geweest voor de dijkbouw. Hieruit bleek dat reeds in de 16e eeuw aanvoer van zwerfkeien ten behoeve van de dijkbouw plaatsvond. Op grond van de dichtgemaakte bun vermoedden de onderzoekers dat het visserschip zijn oorspronkelijke functie had verloren en als vrachtschip een lading zwerfstenen vervoerden voor dijkverzwaring.

De woonruimte bevond zich in het achterschip. Hier werd op een lading keien een stookplaats gevonden die bestond uit een houten bekisting van 90 x 90 x 30 cm. De inhoud bestond uit zand en was afgedekt met tegels van 13 x 13 x 2,5 cm. De tegels vormden een vloertje waarop het vuur kon worden gestookt. Het schip was overnaads gebouwd op een kielplank van 12,85 m lang. De breedte van de kielplank was 37 cm bij de voorsteven en versmalde naar de achtersteven nauwelijks. De dikte verminderde geleidelijk van 19 cm voor tot 9 à 10 cm achter. Uit onderzoek van het bodemprofiel kon worden opgemaakt dat het schip voor 1600 is vergaan omdat in de verspoelingslaag tal van zoetwaterschelpen zijn aangetroffen. Deze datering kon worden bevestigd door de aan boord aanwezige vondsten zoals aardewerk en ander gebruiksgoed.

Zie ook: verganeschepen.nl

Bronnen: Werkdocument 1984-209 Awb van de Rijksdienst voor de IJsselmeerpolders, Scheepsarcheologie in Nederland en Scheepsopgraving en geologie.

Laatste Update maandag, 21 december 2015