Katschip NC82

Katschip NC82
Katschip NC82 Katschip NC82 Katschip NC82 Katschip NC82 Katschip NC82

Plaats: Espel

Locatie: Noordermiddenweg, kavel NC82

Maker:

materiaal: hout

Jaar: begin 18e eeuw


Beschrijving:

Op 23 april 1948 wordt bij werkzaamheden op kavel NC82 voor het eerst de vondst van hout gemeld bij de Afdeling Oudheidkundig Bodemonderzoek van de Rijksdienst voor de IJsselmeerpolders. Het gaat waarschijnlijk om een groot schip en even wordt overwogen om het wrak in 1949 op te graven, maar dat geschied niet. In 1956 wordt de grond door de Dienst Domeinen in pacht gegeven. De eerste pachter, de heer Blok, krijgt een pachtovereenkomst waarin de volgende clausule is opgenomen; ”art. 15, de pachter zal het zich op het gepachte bevindende scheepswrak geheel in tact laten en gedogen, dat ten aanzien van dit wrak opgravingswerkzaamheden op het gepachte zullen worden verricht”.

Regelmatig stuit de pachter op hout en in 1976 vindt onderzoek plaats door een groep archeologen van het Scheeparcheologisch Museum voor de IJsselmeerpolders in Ketelhaven. Tijdens de opgraving werd aan de hand van de vorm duidelijk dat het om een katschip of houthaalder ging, een platbodem van plompe bouw. Het katschip had een steil gaande ronde boeg, waarvan de vorm aan een kattenkop deed denken. Het vlak van het wrak was redelijk in tact evenals de linker zijwand die onder een hoek van dertig graden ten opzichte van het vlak lag. Het schip was ongeveer 30 meter lang en 7 meter breed. Het katschip NC82 is tussen 1700 en 1750 gebouwd en waarschijnlijk aan het eind van de 18e eeuw vergaan.

Een katschip is een driemaster, een hoekig schip met een vrijwel vlakke bodem en was zeer geschikt voor routes door ondiepe wateren. Een katschip was door zijn grote laadvermogen erg geschikt voor de houthandel. Op het dek was geen hut, wel een vooronder. Op het achterschip bevond zich een kajuit onder de overloop. Het schip had een stokanker dat tegen de boeg werd opgetrokken en daarna vastgesnoerd met een rustlijn. Deze manier van bergen heette katten.

Het schip werd uit getakeld en naar het Museum voor Scheepsarcheologie in Ketelhaven overgebracht om onderzocht en geconserveerd te worden. Het scheepshout is verbrand. Alleen de boeg van het schip is bewaard gebleven en is te zien op de tentoonstelling Vergane Schepen in museum Nieuw Land in Lelystad.

Aan boord van het Katschip zijn twee draaibassen aangetroffen in het achterschip. Dergelijke kanonnetjes werden vaak gebruikt voor waarschuwingssignalen en waren aan weerszijde van het schip bevestigd. Voor schepen die naar de Oostzee voeren was het niet ongewoon om dergelijke bewapening aan boord te hebben. Een andere interessante vondst was een vrij gave octant, een instrument dat gebruikt werd voor de bepaling van de scheepspositie.

Zie ook: het Geheugen van Nederland

Laatste Update donderdag, 17 december 2015