Pinas

Pinas
Pinas Pinas Pinas Pinas Pinas Pinas Pinas Pinas

Plaats: Den Helder

Locatie: Willemsoord

Maker:

materiaal: eiken hout

Jaar: ca. 1620


Beschrijving:

In 1948 vond een agrariër op kavel NE81, ten oosten van Urk het wrak van een schip. Het was zo goed bewaard gebleven in de bodem dat het pas tussen 1957 en 1961 door de Afdeling voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek van de Rijksdienst voor de IJsselmeerpolders werd blootgelegd en onderzocht. Uit dit onderzoek bleek dat het om een eikenhouten, karveel gebouwd zeewaardig vrachtschip ging, dat omstreeks 1620 moet zijn gebouwd. Het was een zeilschip met drie masten en een spiegel en behoorde tot het scheepstype pinas.

De Pinas is een klein en snel spiegelschip. Het werd zowel als koopvaardijschip als oorlogschip gebruikt. Het scheepstype was hoog in de achtersteven, rond van voorboeg en breed van spiegel. Het schip dat in de Noordoostpolder gevonden is was 27 m. lang, 7 m. breed, 3,5 m. hoog en kon circa 200 ton vracht vervoeren. Het is de meest ongeschonden koopvaarder die tot nu toe opgegraven is. Het schip is niet compleet, alleen het onderwater gedeelte en een stuk van de opbouw zijn bewaard gebleven. Op het roer en de voorsteven staan Romeinse cijfers. Dit zijn diepgangsmerken, uitgedrukt in Amsterdamse voeten.

Resten van de vracht die nog in het schip aanwezig waren, geven aan dat de laatste reis naar het Middellandse Zeegebied moet zijn geweest. Aan boord werd ook een Zweedse munt uit 1654 gevonden. Vermoedelijk is het schip rond 1660 vergaan. Het wrak kan de ‘Samuel’ zijn geweest. Uit archiefstukken blijkt dat in 1662 schipper Steven Rogier met een lading van Alicante naar Amsterdam onderweg was. Op 8 februari raakte zijn schip de ‘Samuel’ uit koers en liep ten oosten van Urk aan de grond. De meeste lading en alle bruikbare delen werden van het schip gehaald en door een ander schip meegenomen. Alleen het onderschip bleef op de zandbank achter en zakte langzaam in de zachte bodem weg.

De Pinas is in 1969 gelicht en in onderdelen over water naar het Rijksmuseum voor Scheepsarcheologie in Ketelhaven overgebracht.

Een houten wrak kan na opgraving niet zo worden bewaard, dan droogt het hout en valt het geheel uit elkaar. Het moet geconserveerd worden. Twee jaar heeft de pinas onder een watersproei-installatie gestaan. Omdat het cellulose nog in de houtvezels aanwezig was, hoefde er geen polyethyleenglycol (PEG) aan het water toegevoegd worden. Daarna is de koopvaarder in vier jaar tijd gecontroleerd gedroogd. De restauratie van het schip werd na 12 jaar in 1982 afgerond.

In 1997 sloot het Museum in Ketelhaven zijn deuren. Wegens plaatsgebrek is het wrak van de Pinas in 1998 in bruikleen gegeven aan Willemsoord in Den Helder. Sinds 2003 staat het vrachtschip opgesteld in een glazen vitrine op het terrein van Willemsoord, de voormalige scheeps- en onderhoudswerf van de Marine.

Zie ook: het Geheugen van Nederland

Laatste Update maandag, 20 oktober 2014