Kerkplein

Kerkplein
Kerkplein Kerkplein Kerkplein Kerkplein Kerkplein Kerkplein Kerkplein Kerkplein

Plaats: Ens

Locatie: Kerkplein

Maker: Nielsen, Spruit, Dir. Wieringermeer

materiaal: diverse bouwmaterialen

Jaar: 1951-1953


Beschrijving:

Op 18 mei 1943 werd in Ens een noodkerk van de Nederlandse Hervormde Kerk ingewijd. Het houten gebouw was door de Reformierte Kirche, een kerkgenootschap uit Zwitserland, geschonken en in 1953 verplaatst naar Rutten. Door de werderopbouw problematiek kwam de kerkenbouw in de Noordoostpolder vrij laat op gang. In de dorpen in de Noordoostpolder waren door de Directie Wieringermeer drie kerken en bijbehorende scholen gepland. In tegenstelling tot de andere dorpen waar scholen en kerken van de verschillende geloofsgemeenschappen, van elkaar gescheiden, op een zichtlocatie rond de Brink gebouwd zijn heeft de Hervormde Kerk een secundaire plaatsing gekregen. Het is de enige kerk in de Noordoostpolder die midden op een plein staat, omsloten door woningen.
 
In opdracht van het College van Kerkvoogden Hervormde Gemeente Noordoostpolder ontwierpen de architecten Chr. Nielsen en J.H.Chr. Spruit een zaalkerk met een ingetogen en bescheiden architectuur die kenmerken heeft van de Delftse School. De hele opdracht omvatte het ontwerp van een kerk voor 450 personen, een pastorie en een verenigingsgebouw. Het kerkgebouw uit 1953 was, na het kerkgebouw van de Gereformeerde Gemeente in Marknesse, de tweede definitieve kerk in de Noordoostpolder. De kerk heeft een rechthoekige plattegrond van 19 x 14 m en neigt naar centraalbouw. De gemetselde gevels zijn opgetrokken in een klezoorverband met een vallende tand. De gevels zijn van bruinrode baksteen, de vensters en deuren van groen en wit hout. Het 9 meter hoge schilddak is gedekt met blauwe leien en heeft in het midden een dakruiter met wijzerplaat, 2 luidklokken en een botter als windhaan. Bijzonder aan de kerk is de integratie tussen architectuur en beeldende kunst. De voorgevel met de hoofdtoegang is voorzien van een baksteen mozaïek van Berend Hendriks met een verbeelding van de Zaaier. Daarnaast maakte Hendriks nog drie wandkunstwerken: 8 gezandstraalde glasramen, een wandkleed en een wandschildering. In 2006 heeft het gebouw zijn functie als kerk verloren. In 2007 is de kerk omgebouwd tot woonhuis.
 
De pastorie (Kerkplein1) uit 1952 is gebouwd op een rechthoekig grondplan. De vrijstaande woning met verdieping is opgetrokken in schone baksteen en staat onder een met grijzen pannen gedekt zadeldak.
 
In opdracht van de Directie Wieringermeer afdeling Noordoostpolderwerken zijn aan het Kerkplein arbeiderswoningen gebouwd die het plein als gevelwand omsluiten. De Bouwkundige Afdeling van deze dienst was verantwoordelijk voor het ontwerp en de constructie. De woningen Kerkplein 2-12 en 14-16 zijn in 1951 gebouwd. De vrijwel identieke woningen 18-28 zijn een jaar later gerealiseerd. Woningen voor arbeiders kregen in de Noordoostpolder één bouwlaag, terwijl woningen voor middenstanders en notabelen twee lagen kregen. De eenlaagse onderkelderde bakstenen huizen zijn vanuit een rechthoekige plattegrond opgetrokken. De woningen staan onder een met rode pannen gedekt zadeldak met bakstenen schoorstenen en rechthoekige houten dakkapellen met plat dak. De nokrichting is evenwijdig aan de straat. De toppen van de kopgevels worden bekroond door een schoorsteen met een deels uitgemetselde schoorsteenschacht.
 
De gemeente Noordoostpolder heeft de kerk met aangebouwde consistorie, het jeugdgebouw, de pastorie en de omliggende woningen aangewezen als gemeentelijke monumenten.
 
Architecten

Christiaan H. Nielsen werd op 18 november 1910 op Vlieland geboren. Aan de Industrieschool van de Maatschappij voor den werkenden stand in Amsterdam volgde hij de cursus Hooger bouwkunstonderricht. Daar leerde hij Joop Spruit (1910-1988) kennen. In 1937 studeerd Nielsen af. Samen werkten zij tot het eind van de Tweede Wereldoorlog bij het bureau van F.A. Eschauzier, een architect die ontwierp in de traditionalistische stroming van de Delftse School. In 1945 richtten de architecten het Architectenbureau Nielsen en Spruit op. 
 
Van dit architectenbureau was Christiaan Nielsen de bekendste architect. Nielsen, zelf lid van de Nederlandse Hervormde Kerk, was actief in het debat over vernieuwing van de (protestantse) kerkbouw. In het hele land hield hij lezingen over verschillende aspecten van kerkbouw en de mogelijkheden om daarbij zowel karakteristiek als functioneel te zijn. Begin jaren zestig had het architectenbureau landelijke bekendheid gekregen door de vele protestantse kerken die het had ontworpen. Vroege ontwerpen kenmerken zich vaak door een driebeukige vorm met een zadeldak en (eventueel) een aanbouw voor bijruimten. De latere ontwerpen zijn meestal plastischer van vorm, waarbij vaak nevenruimten onder de kerkzaal zijn geplaatst. Het bureau heeft behalve kerkbouw veel opdrachten voor woningbouwcomplexen uitgevoerd o.a. in  Castricum, Giessen, Naarden, Den Helder en Amsterdam. Nielsen van van 1962 tot 1967 stadsbouwmeester van Amsterdam. Christiaan Nielsen overlijdt op 19 maart 1995 in Amsterdam.
 

Laatste Update maandag, 28 augustus 2017