Aardappelbewaarplaats

Aardappelbewaarplaats
Aardappelbewaarplaats Aardappelbewaarplaats Aardappelbewaarplaats Aardappelbewaarplaats Aardappelbewaarplaats Aardappelbewaarplaats Aardappelbewaarplaats

Plaats: Kraggenburg

Locatie: Zwartemeerweg 46

Maker: Directie Wieringermeer

materiaal: beton

Jaar: 1953


Beschrijving:

In de opslag van aardappelen deed zich in de Noordoostpolder een belangrijke ontwikkeling voor. Omstreeks 1950 begon de bewaring van aardappelen in schuren op het eigen bedrijf toepassing te vinden. Voorheen werden aardappelen in grondkuilen bewaard, afgedekt met stro en aarde. Tijdens de bewaarperiode liep de kwaliteit van de aardappelen nogal achteruit. Het loonde daarom de moeite aardappelen op te slaan in een gebouw, waarin de aardappelen in het donker, geisoleerd tegen temperatuursschommelingen en geventileerd bewaard konden blijven. 

Toen de teelt van pootaardappelen onverwacht sterk toenam werd begin 1952 door het bedrijfsleven, in samenwerking met de landbouwvoorlichting, een studiecommissie ingesteld om de boeren op het gebied van aardappelbewaring advies te kunnen geven. Op het gebied van bouwkundige en electronische vraagstukken werd de commissie geadviseerd door twee ambtenaren van de Directie Wieringermeer. Door de commissie werden verschillende ontwerpen voor het bewaren van aardappelen in afzonderlijke gebouwen of in bestaande schuren ontwikkeld. In de meeste gevallen heeft de bouwkundige afdeling van de Directie Wieringermeer een adviserende rol vervuld bij het tot stand komen van deze particuliere bouw.

Eén van de nieuwe type schuren in de Noordoostpolder was de dubbele aardappelbewaarplaats van het type J. Deze aardappelberging heeft wanden van betonelementen en een met golfplaat gedekt zadeldak. Voor de isolatie van de wanden en plafonds werden vlasscheven toegepast. De opslagschuren zijn onderverdeeld in vier compartimenten van  4 x 5 x 3 m (l x b x h) waarin de aardappels los gestort worden. Op de nokken staan kokers voor de aanvoer van frisse lucht die wordt gekoeld en door middel van ventilatoren via ondergrondse kanalen van onderen door de aardappels wordt geblazen. Elk van de vier identieke kopgevels van de bewaarplaats bevat een klapluik. De rood geschilderde geveltoppen hebben een kleine punt als bekroning. De twee schuurdelen zijn door een plat deel met elkaar verbonden. De platte middenruimte heeft twee kopse zijden, die grotendeels zijn ingevuld met dubbele inrijdeuren. In de naar de weg gekeerde inrijdeuren zit een klinket, een kleinere deur zodat mensen er in en er uit kunnen zonder de grote deuren te hoeven openen. In de bewaarplaats kan 320 ton aardappels opgeslagen worden. 

Uit een intern rapport (No. 158) van de Rijksdienst voor de IJsselmeerpolders (1969) blijkt dat de aardappelberging type J door de mechanisatie in de landbouw destijds al verouderd was. De afmetingen van de boxen waren gebaseerd op het met de hand vullen van de boxen. Daarnaast was er bij de bouw vaak ook nog rekening gehouden met de voorkeur van de boer voor het verbouwen van pootgoed of consumptieaardappelen. Door deze factoren was de flexibiliteit wat betreft het bewaren en sorteren van de aardappelen in de opslag gering. Aardappelbewaarplaats type J komt nog op enkele erven van grotere bedrijven voor, zoals aan de Redeweg 10 in Ens en de Zwartemeerweg 46 in Kraggenburg.

De dubbele aardappelbewaarplaats die bij de in 1943 gebouwde traditionele ontginnings- of cultuurboerderij 'Kamperdiep' (type Q7) aan de Zwartemeerweg staat is door de Rijksdienst voor het Cultureelerfgoed als rijksmonument ingeschreven in het monumentenregister. De bewaarplaats is van cultuurhistorisch belang als een belangrijk onderdeel van een van de oudste nog bestaande en nog in gebruik zijnde boerderijen in de Noordoostpolder. De aardappelbewaarplaats heeft ensemblewaarde vanwege de situering, vanwege de visuele en functionele samenhang met de kop-rompboerderij en omdat het deel uitmaakt van de historie en de ontwikkeling van het polderlandschap waarmee het in visueel en functioneel opzicht onlosmakelijk is verbonden. De gemeente Noordoostpolder heeft in februari 2015 € 6.329,- subsidie verleend voor het restaureren van de monumentale domeinschuur en aardappelbewaarplaats. De totale restauratie bedraagt € 21.000,-.

Laatste Update donderdag, 20 juli 2017