Hervormde Kerk de Schakel

Hervormde Kerk de Schakel

Plaats: Luttelgeest

Locatie: Lange Brink 49

Architect: F.B. Jantzen

materiaal: baksteen, dakpannen, glas

Jaar: 1956-1957


Beschrijving:

In 1956-1957 werd de Hervormde kerk de Schakel met aangebouwde vergaderzaal gebouwd naar plannen van architect Fedinand B. Jantzen. Het kerkgebouw kreeg een prominente plaatsing in Luttegeest en vormt de afsluiting van de centraal gelegen groene brink. De kerkzaal en het jeugdhonk omsluiten een binnenhoek van het langgerekte plein. Het naar de veldzijde aflopend lessenaarsdak vergroot het afgesloten gevoel. Door de hoge gevel en het lessenaarsdak toont de kerk zich als grootste gebouw in het dorp.

De modernistisch vormgegeven kerk heeft een L-vormige plattegrond. De muren zijn opgetrokken van geelgrijze baksteen. Tegen één van de hoeken staat een 16 meter hoge, opengewerkte toren waarin 3 klokken boven elkaar hangen. De bouw van de toren is niet door de overheid bekostigd maar werd door het kerkgenootschap zelf gefinancierd. Een andere hoek wordt bekroond door een gebeeldhouwde vlam die verwijst naar het Pinkstervuur. In het tweede hoofdstuk van de Handelingen van de Apostelen (Hand. 2:1-4) staat beschreven wat er op Pinkstermorgen gebeurde: "Toen de Pinksterdag aanbrak, waren ze allemaal bij elkaar. Plotseling kwam er uit de hemel een geluid alsof er een hevige wind opstak, en het huis waar ze zaten, werd er helemaal vol van. Er verschenen hun vurige tongen die zich verspreidden en zich op ieder van hen neerzetten. Ze werden allemaal vervuld van de heilige Geest en begonnen te spreken in vreemde klanken, zoals de Geest hun ingaf".

Het hoge gebrandschilderde ramen aan de westkant van de kerkzaal verbeelden het verhaal van de drie jonge mannen in de vurige oven dat beschreven staat in Daniël 3:6. "Tijdens de Babylonische ballingschap wordt ook van de Joden gevraagd de heerser Nebukadnezar te vereren. Drie mannen weigeren. Ze worden bij wijze van straf in een brandende oven gegooid, waar ze op miraculeuze wijze levend uit komen". "Waar twee of drie in Mijn Naam, daar ben ik in het midden" staat in het raam aan de zuidkant. De glas-in-loodramen zijn ontworpen door de kunstenaar Berend Hendriks. Door de omvang en de kleurwerking heeft het licht een bijzondere invloed op de sfeer in de kerkzaal en de beleving van de ruimte. 

Sedert 1994 Is de Schakel in gebruik als PKN-kerk

Architect

Ferdinand Bernardus Jantzen werd op 29 juni 1895 in Amsterdam geboren. Hij volgde de in zijn tijd gebruikelijke combinatie van een opleiding met praktijkwerk op architectenbureaus. Na een vooropleiding op de ambachtsschool Concordia Internos in Amsterdam volgde hij avondonderwijs aan de Teekenschool voor Kunstambachten en de Hendrick de Keyserschool. Als opzichter en tekenaar op de architectenbureaus van Posthumus-Meyes en Ed. Cuypers begon F.B. Frantzen zijn loopbaan. Op de bureaus van H.A.J. en Jan Baanders en A.D.N. van Gendt was hij werkzaam als adjunct-architect. In 1922, twee jaar nadat hij afstudeerde aan de Academie voor Bouwkunst in Amsterdam, besloot hij als zelfstandig architect aan de slag te gaan

Ferdinand Jantzen ontwierp het kerkelijk dienstgebouw Pniël aan de Marnixstraat 81-83 (1922) en woningen en winkels op de hoek Amstelveenseweg-Kalfjeslaan (1930). Hij ontwierp meerdere kerken, waaronder in Amsterdam de kerk Westerwijk met bovenliggende woningen aan de Admiraal de Ruyterweg (1926), de Jeruzalemkerk aan het Jan Mayenplein (1929), de Maarten Lutherkerk in de Dintelstraat en de Augustanakerk (1957). Jantzen was de zoon van een opzichter bij één van de diaconale stichtingen in Amsterdam en bij het ontwerpen van kerken maakte de architect veelvuldig gebruik van bijbelse symboliek. Buiten Amsterdam ontwierp hij onder andere in Bussum de Evangelisch-Lutherse kerk aan de Mecklenburglaan (1937), in IJmuiden de Hervormde Goede Herderkerk aan de Velserduinweg (1934), in Oegstgeest de Hervormde Pauliskerk (1932) en in Marknesse de Hervormde Verlosserkerk (1946). Als restauratiearchitect was Jantzen verantwoordelijk voor de herbouw van de door brand verwoeste kerk van Loenen (1948-1949). Ook herstelde hij in 1948 de door oorlogsschade getroffen kerken van Heusden en Vlijmen. In Amsterdam verzorgde hij in de oorlogsjaren een opmeting van de Westerkerk met het oog op een restauratie die pas veel later zou worden gerealiseerd. 

Zijn oeuvre van vóór 1940 wordt gekenmerkt door een persoonlijke interpretatie van het idioom van de Amsterdamse School, geïnspireerd op het expressionistisch kubisme van Frank Lloyd Wright. In de wederopbouwperiode werd zijn vormgeving sober en meer functioneel bepaald.

Ferdinand Bernardus Frantzen overleed op 25 augustus 1987 op 92-jarige leeftijd in Ede.

Bron: Het Cuypersbulletin Jaargang 21 Nummer 2, 2016: 'Maarten Lutherkerk te Amsterdam Gemeentelijk Monument' door Guido Hoogewoud 

Laatste Update dinsdag, 14 februari 2017