Gereformeerde Kerk

Gereformeerde Kerk

Plaats: Ens

Locatie: Stallijnstraat 1

Architect: H. Eldering

materiaal: baksteen, beton, dakpannen, glas

Jaar: 1954-1955


Beschrijving:

Tijdens de inrichting van de Noordoostpolder was de invloed van kerk en godsdienst binnen het maatschappelijk en sociale leven nog bijzonder groot. In Ens zijn de drie levensbeschouwelijke zuilen duidelijk zichtbaar. Twee kerkgebouwen staan prominent aan de brink en de zijbrink. De derde kerk staat in het buurtje ten noorden van de brink. De kerken zijn ontworpen door architecten die door de kerkbesturen geselecteerd waren. Daardoor is er een grote diversiteit in stijl, vorm, materiaal en kleur te zien.

De Gereformeerde kerk, met haaks aangebouwde zondagsschool, ligt excentrisch aan de brink. De zaalkerk, een rechthoekig kerkgebouw dat eenbeukig is, werd gebouwd in de jaren 1954-1955 naar een ontwerp van architect Hindrik Eldering uit Leeuwarden. Het in geel genuanceerde baksteen opgetrokken gebouw staat onder een met zwarte pannen gedekt zadeldak. In de symmetrische voorgevel bevinden zich drie toegangsdeuren met daarboven drie opvallend grote glas-in-betonvensters met wit ruitenpatroon die doorlopen tot de dakrand. De langsgevel wordt door lisenen in zes vlakken verdeeld. De bijgebouwen zijn lager dan de kerkzaal en staan eveneens onder een zadeldak.

In 1959 werd de losstaande, door de overheid gesubsidieerde, kerktoren gebouwd. Het rijk betaalde ƒ 37.000 en de resterende ƒ 10.000 werd door de kerk zelf betaald. De vierkante toren is 24 meter hoog en heeft een opengewerkte lantaarn. Bovenop de lantaarn staat een windwijzer, half vis, half paard. Het idee erachter: ‘Eerst zwommen hier de vissen, nu werken er de paarden'. Vanwege de kosten kwam er geen uurwerk in en werd de luidklok pas in 1966 geplaatst.

In 2004 werd besloten om van deze kerk een PKN kerk te maken. In verband met de fusie tussen de Hervormde- en de Gereformeerde gemeente vond in 2008-2009 ingrijpende verbouwing plaats. Het bijgebouw werd gesloopt en vervangen door een nieuw en groter gebouw. Achterin de kerkzaal staat het houten kunstwerk 'Levensboom' dat gemaakt is door de kunstenaar Peter van der Meijs (1946). Het kunstwerk is gecreeërd uit een ruwe boomstam. Het verbeeldt een levensboom en stamboom ineen, een gestileerde boom(stam), met handen als takken. Bovenin draagt een mens een bol boven zijn hoofd. Bij het beeldhouwen van de boom heeft Van der Meijs geen gebruik gemaakt van beitel en hamer maar uitsluitend van een kettingzaag. Deze techniek wordt woodcarven genoemd. Voor de finishing touch is het beeld met met olie bewerkt.

Veel stratennamen in Ens herinneren aan belangrijke personen op Schokland. De Stallijnstraat is vernoemd naar Franciscus Stallijn die van 1649 tot 1650 gereformeerd predikant op Emmeloord was.

Architect

Hindrik (Hink) Eldering is in 1915 geboren in Hoogkerk. Hij treedt in de voetsporen van zijn grootvader architect Cornelis Hermanus Eldering (Suameer 1854-Hoogkerk 1932). Hindrik Eldering was van gereformeerde komaf. In die tijd was het nog heel gebruikelijk dat je je boodschappen deed bij de bakker en slager uit je eigen zuil. En zo zal dat ook gegaan zijn wanneer er een architect nodig was. Zo ontwierp Eldring voor de gereformeerden in Wieringermeer een kerkgebouw (1949) in Middenmeer. In de periode 1949-1975 ontwierp hij 17 gereformeerde kerken in Nederland. Kenmerkend voor het werk van Hindrik Eldering zijn de glas-in-betonvensters zoals bij de Gereformeerde kerken in Ens (1954-'55) en Bant (1954). De in Bant toegepaste zeszijdige centraalbouw komt ook terug bij zijn kerken te Aalden (1954), Castricum (1955) en Schoondijke (1956-'57). In 1956 ontwierp Hindrik Eldering het in die tijd spraakmakende imposante complex aan het Europaplein in Leeuwarden, bestaande uit het Eurohotel en de naastgelegen autoshowroom en appartementen. Het hotel, een 9-laags gebouw, was de eerste hoogbouw van de stad aan wat toen nog het Harlingerplein heette.

 

Laatste Update zondag, 05 maart 2017