De Hoeksteen

De Hoeksteen
De Hoeksteen De Hoeksteen De Hoeksteen De Hoeksteen

Plaats: Emmeloord

Locatie: Nagelerstraat 2a

Maker: Sybold van Ravesteyn

materiaal: baksteen

Jaar: 1951 - 1952


Beschrijving:

Door de wederopbouw problematiek kwam de kerkbouw in de Noordoostpolder pas vrij laat op gang. Terwijl de Directie Wieringermeer woningen, winkels en andere gebouwen in de polder ontwierp, werden de kerken door de kerkgenootschappen zelf gebouwd.

Op 19 maart 1951 werd de eerste paal geslagen voor de hervormde kerk "De Hoeksteen" in Emmeloord. Het gebouw is in opdracht van het Bestuur van het Zuiderzeefonds van de Nederlandse Hervormde Kerk ontworpen door Sybold van Ravesteyn. De kerk is gebouwd in traditionele stijl met Romaanse en Oud-Hollandse details. Van Ravesteyn stond bekend als ontwerper van een aantal NS-stations. Nog nooit eerder had hij een kerk ontworpen. Misschien dat daarom de Directie Wieringermeer de nodige kanttekeningen bij dit ontwerp plaatste. A.D. van Eck, hoofd van de bouwkundige afdeling, stelde voor om de 21 meter hoge toren tot 25 meter te verhogen. Van Eck vond dat de kerktorens een dominante positie in het stadsbeeld moesten innemen. Ook in de vorm van de ramen moesten veranderingen komen. De kosten zouden uiteindelijk op ongeveer ƒ 500.000,- uitkomen. 

Na de bouw van een jaar werd in 1952 de kerk met pastorie en bijbehorende garage opgeleverd. Van Ravensteijn was toentertijd lid van de Groep 32. Deze architecten vonden dat het functinalisme in het Nieuwe Bouwen teveel was doorgeschoten. Naast functie vonden zij vorm en schoonheid ook belangrijk. De zaalkerk, een eenbeukig, rechthoekig kerkgebouw, is opgetrokken uit roodbruine baksteen. In het metselwerkl is een gesneden voeg toegepast. Bij de gesneden voeg worden er inhammen gesneden in de voeging, waardoor deze sierlijker en meer ingetogen oogt. De schaduwwerking van de steen is hierdoor speelser. Het kergebouw heeft vele decoratieve elementen van sierbeton en baksteen. Karakteristiek zijn de profielstenen langs de dankranden. Boven de toegangsdeur, is een cirkel in siermetselwerk zichtbaar. Twaalf stenen rond twee gekruiste bakstenen, die symbool staan voor Christus en de twaalf apostelen. Door de toepassing van deze decoratiies is een voor de Noordoostpolder bijna frivool eindresultaat bereikt. 

In de zijgevel van het schip zijn zes neobarokke ronde vensters aangebracht. Zulke ramen gebruikte Ravesteyn ook bij het oude spoorwegstation in Den Bosch. De bakstenen muren dragen een zadeldak dat met verbeterde Holle pannen is gedekt. Ook het ingangsportaal heeft een met pannen belegt zadeldak. De terzijde geplaatste zadeldaktoren heeft een vierkante grondvorm. De toren is door een gangetje met de kerkzaal verbonden. De pastorie en nevenruimten liggen aan de linkerzijde van de kerkzaal. 

De Hoeksteen is vanwege de architectuurhistorische waarde als een bijzondere uitdrukking van naoorlogse kerkarchitectuur, het bijzondere materiaalgebruik en de detaillering door de gemeente Noordoostpolder op de gemeentelijke monumentenlijst geplaatst.

Op 1 januari 2003 zijn de Hervormde Gemeente te Emmeloord en de Gereformeerde Kerk te Emmeloord een federatie aangegaan onder de naam Samen op Weg Emmeloord. In 2006 is het kerkgebouw De Hoeksteen verkocht aan de Christelijk Gerefomeerde Kerk van Emmeloord. Het gebouw werd in 2007 totaal gerenoveerd. Van buiten onaangetast, omdat het gebouw een officieel monument is, van binnen compleet vernieuwd.

Bron: Kerkopbouw en kerkbouw in de IJsselmeerpolders, Architectuur en stedebouw in Flevoland en Overzicht gemeentelijke monumenten.

Architect

Sybold van Ravesteyn werd als Sijbold van Ravesteijn op 18 februari 1889 in Rotterdam geboren. Na zijn HBS examen in 1909 studeert hij civiele technieken aan de Technische Hogeschool in Delft. In 1912 behaald hij het diploma civiel-ingenieur en ging hij werken bij de Dienst van Weg en Werken van de Maatschappij tot Exploitatie van de Staatsspoorwegen in Utrecht.

In 1921 kreeg hij bij deze maatschappij een aanstelling als architect. In 1924 ontstond het eerste architectonische ontwerp van zijn hand, een goederenloods met kantoren in Arnhem. In 1931 kreeg van Ravesteyn van de NS de eerste opdrachten voor de bouw van enkele stations in Zuid-Limburg.

Hoewel hij aanvankelijk heel zakelijke en functionele ontwerpen maakt, ging hij in de jaren dertig meer versieringen aanbrengen in zijn gebouwen. Door buitenlandse reizen raakt hij in de ban van monumentale vormgeving, gebogen lijnen en de Barokke architectuur. Hij gaat de moderne architectuur combineren met op de barok geïnspireerde krullen en versieringen. In 1938 zegde van Ravesteyn zijn lidmaatschap van 'De 8 en Opbouw' op, waarvan hij negen jaar lid was geweest en werd lid van de Groep 32. Deze groep architecten deed een poging de classicistische Barok nieuw leven in te blazen. Hun bouwwerken zijn te herkennen aan gebogen muren en kromme lijnen.

De ontwerpen van Van Ravesreyn zijn soms hypermodern (Centraalstation, Rotterdam) en soms uiterst traditioneel (de Hoeksteen, Emmeloord). De architect werkte veel met moderne materialen zoals glas, staal en beton. Grandeur (grootsheid), monumentaliteit en ornamenten vormden voor van Ravesteyn een wezenlijk onderdeel van de architectuur. Naast zijn betrekking bij de Nederlandse Spoorwegen had hij een eigen architectenpraktijk.

Sybold van Ravesteyn heeft een reeks stations gebouwd waarvan er ondertussen al velen drastisch zijn verbouwd of gesloopt. Van Ravesteyn ontwierp in 1940 Diergaarde Blijdorp in Rotterdam. In Dordrecht vind je het kantoorgebouw 'De Holland van 1859' (1939), in Emmeloord 'de Vermaning' (1951) en 'de Hoeksteen' (1952) en in Arnhem is een gebouwtje voor een tankstation van Purfina (1957) van zijn hand. Zijn laatste uitgevoerde werk was het stationspostkantoor in Nijmegen (1964).

Van Ravesteyn overleed op 23 november 1983 op 94-jarige leeftijd in Laren (N.H.).

Laatste Update maandag, 11 juli 2016